Fuara Katılan veya Makine Getiren Firmalar Dikkat: Geçici İthalatta Gümrük Vergisi Avantajı
Makine, ekipman, fuar malzemesi, numune gibi eşyaların, kullanım amacı ve koşullara bağlı olarak geçici ithalat rejiminden yararlanması mümkün. Bu, özellikle makine/ekipman kullanan KOBİ'ler ve fuarlara katılan firmalar için önemli bir maliyet avantajı sağlıyor — eşya belirli bir süre sonra yeniden yurt dışına çıkarılmak kaydıyla, gümrük vergisi hiç ödenmiyor veya çok düşük bir oranda ödeniyor.
Geçici İthalat Rejimi Nedir?
Smart Inspector'ın açıkladığına göre bu rejim, eşyanın süresi içinde ihraç edilmesi veya serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulması şartıyla işliyor. Gümrük memurları, ihracat esnasında eşyanın girişte beyan edilen ayniyetine (yani aynı eşya olup olmadığına) uygun olup olmadığını kontrol ediyor.
Kapsama giren örnekler arasında:
- Bilimsel araştırmalar için gerekli cihazlar
- Test, deneme ve tip onay işlemleri için getirilen eşyalar
- Üretimde kullanılmak üzere, ancak mülkiyeti Türkiye dışında yerleşik bir kişiye ait olan makineler ve ekipmanlar
Tam Muafiyet mi, Kısmi Muafiyet mi?
Bu, sistemin en kritik ayrımı. Ticaret Bakanlığı'nın açıkladığına göre mülkiyeti Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bir kişiye ait olan ve tam muafiyet şartlarını taşımayan eşyanın, kısmi muafiyet uygulanmak suretiyle geçici ithalat rejiminden yararlanması mümkün.
İGMD'nin (İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği) belirttiğine göre kısmi muafiyette gümrük yükümlülüğü doğduğu andan itibaren, Türkiye'de kaldığı her ay için toplam vergi tutarının %3'ü gümrük vergisi olarak ödeniyor. Yani tam muafiyet "hiç vergi yok" anlamına gelirken, kısmi muafiyet "aylık %3 ödeyerek kullanma" anlamına geliyor.
ATA Karnesi: En Pratik Yöntem
Fuara katılan firmalar için en önemli araç bu. İGMD'nin açıkladığına göre ATA Karnesi ibrazı suretiyle Türkiye'ye geçici ithali yapılacak eşya için, karne beyanname yerine geçen bir belge olduğundan, ayrıca geçici ithalat beyannamesi düzenlenmesine gerek yok.
Ticaret Bakanlığı'nın belirttiğine göre geçici ithalatın ATA Karnesi kapsamında yapılması halinde, ayrıca başka bir belge ve teminat aranmaksızın işlem yapılıyor. Bu, sürecı önemli ölçüde basitleştiriyor — normalde gerekebilecek teminat mektubu gibi ek yükümlülükler ortadan kalkıyor.
ATA Karnesi Neleri Kapsıyor?
Gümrük.com.tr'nin yayımladığı tebliğ eklerine göre ATA Karnesi kapsamındaki kategoriler şöyle:
- Ek 1/A - Sergi, Fuar, Toplantı ve Benzeri Etkinliklerde Teşhir Edilecek veya Kullanılacak Eşya
- Ek 1/B - Mesleki Malzeme
- Ek 1/C - Konteynerler, Ambalajlar, Numuneler ve Ticari Bir İşlemle İlgili Olarak İthal Edilen Diğer Eşya
- Ek 1/D - İmalat Amacıyla Geçici İthal Edilen Eşya
Fuar kategorisinde, eşyanın genel bir sergi veya fuarda sergilenmek üzere getirilmesi ve bu durumun ilgili sergi veya fuar organizasyonundan alınacak belge ile giriş gümrük idaresine belgelenmesi gerekiyor.
Numuneler İçin Özel Kural Var
Bu, sizin taslağınızda kısaca değinilen ama detayı önemli bir konu. İGMD'nin açıkladığına göre üretilmiş belli bir mal grubunu temsil edecek veya üretilmesi planlanan eşyanın örnekleri niteliğindeki numunelere geçici ithalat izni veriliyor.
Ancak dikkat: Tek bir şahıs tarafından getirilen aynı cinsten fazla miktarda eşya ile tek bir şahsa gönderilen çok sayıda eşya, numune olarak değerlendirilmiyor. Yani "numune" adı altında ticari miktarda mal getirmek, bu ayrıcalıktan yararlanamıyor.
Ayrıca alıcının yapacağı inceleme sonucuna bağlı olarak satın alımına karar verilecek, ama henüz numune sayılamayacak eşyaya 2 ay süre ile geçici ithalat izni veriliyor.
Makine ve Ekipmanda Süre Ne Kadar?
İthalat Akademi'nin belirttiğine göre Gümrük Kanunu'nun 128-149. maddeleri çerçevesinde; ATA karnesi, fuar/sergi malı, kalıp, profesyonel teçhizat, kiralık makine, test/onarım için 24 ay süreli vergi muafiyeti uygulanabiliyor. Bu, sanayi KOBİ'leri için önemli bir süre — özellikle uzun süreli bir proje veya test sürecinde kullanılacak ekipman için.
ATA Karnesinin Süresi Doldu Ama Eşyayı Daha Uzun Kullanmam Gerekiyorsa?
Ticaret Bakanlığı'nın açıkladığına göre ATA Karnesi'nin geçerlilik süresinden daha uzun bir süre eşyanın geçici ithalat rejimi altında kullanılması talep edilirse, mevcut karnenin süresi uzatılamıyor — ancak yeni bir ATA Karnesi ile kullanıma devam edilmesi mümkün.
Eşya Hasar Görürse veya Kaybolursa Ne Olur?
Bu, beklenmedik durumlar için önemli bir güvence. İGMD'nin açıkladığına göre ATA Karnesi kapsamı eşyanın kaza veya mücbir sebep nedeniyle tümüyle kullanılamaz hale geldiğinin veya tamamen kaybolduğunun 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 186. maddesi çerçevesinde kanıtlanması halinde, geçici ithalat rejimi sona eriyor ve geçici ithalat rejiminden yararlanan şahıs ithalat vergilerinden muaf tutuluyor.
Orgtr'nin yayımladığı tebliğe göre eşya kaza veya mücbir sebep sonucu ciddi hasar görürse, gümrük idaresinin uygun görmesi durumunda eşya hasarlı olarak gümrük idaresine sunulduğu tarihteki ödenmesi gereken ithalat vergilerine göre değerlendirilebiliyor, ya da masrafı geçici ithalat rejiminden yararlanan şahsa ait olmak kaydıyla gümrük gözetimi altında imha edilebiliyor.
İlgili Bir Başka Rejim: Hariçte İşleme
Bu, geçici ithalatın "tersi" gibi düşünülebilecek ilgili bir mekanizma. IhracatGo'nun açıkladığına göre hariçte işleme rejimi (Gümrük Kanunu 109-127. maddeler), serbest dolaşımdaki Türk mallarının geçici olarak yurt dışına çıkarılıp işleme tabi tutulması ve elde edilen ürünlerin Türkiye'ye geri getirildiğinde tam ya da kısmi muafiyet uygulanmasına imkân tanıyor. Yani geçici ithalat "yurt dışından gelen eşya", hariçte işleme ise "yurt dışına giden Türk malı" mantığıyla çalışıyor — ikisi birbirini tamamlayan mekanizmalar.
Makine/Ekipman Kullanan KOBİ'ler ve Fuarcı Firmalar Ne Yapmalı?
- Eşyanızın kategori kapsamını netleştirin. Fuar malzemesi, numune, mesleki malzeme veya imalat amaçlı eşya — hangi kategoriye girdiğiniz süreyi ve prosedürü belirliyor.
- ATA Karnesi kullanmayı değerlendirin. Özellikle fuar katılımlarında, ayrı beyanname ve teminat gerektirmemesi büyük bir kolaylık sağlıyor.
- Mülkiyet durumunu doğru belgeleyin. Eşyanın mülkiyetinin yurt dışında yerleşik bir kişiye ait olması, tam/kısmi muafiyet ayrımını belirliyor.
- Numune miktarına dikkat edin. "Numune" adı altında ticari miktarda mal getirmeye çalışmayın — bu, rejimin dışına çıkmanıza neden olabilir.
- Süre planlamasını önceden yapın. 24 ay gibi uzun süreler mümkün olsa da, ATA Karnesi'nin kendi geçerlilik süresi farklı işleyebiliyor — bunu karıştırmayın.
- Gümrük müşavirinizle süreci yönetin. ATA Karnesi başvurusu, fuar organizasyon belgesi temini ve doğru kategori seçimi teknik bir süreç; hatalı sınıflandırma vergi yükümlülüğü doğurabilir.
Bu haber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki veya ticari danışmanlık yerine geçmez. Geçici ithalat başvurusu öncesinde gümrük müşavirinize danışmanızı öneririz.
Kaynak: Ticaret Bakanlığı / Smart Inspector / İGMD (Geçici İthalat İşlemleri) / İGMD (Geçici İthalat İşlemleri 2) / İGMD (Muafiyet ve İstisnalar) / İthalat Akademi / Gümrük.com.tr / Orgtr / IhracatGo
Editör: Esnaf Sesi
Esnaf Sesi'ni takip edin
