Tarla market fiyat farkı büyüdü, mandalina dalında kaldı, kuru üzümde fiyat maliyetin altında
Tarlada çiftçinin kazandığı ile markette tüketicinin ödediği fiyat arasındaki fark büyüyor. Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin (TZOB) eylül verilerine göre tarla market fiyat farkı limonda yüzde 633,4'e, yani yaklaşık 7,3 kata çıktı. Mandalina Adana’da dalında kalırken kuru üzümde TARİŞ’in açıkladığı fiyat, çiftçi örgütünün hesapladığı maliyetin altında kaldı.
Tarla market fiyat farkı hangi ürünlerde ne kadar?
TZOB’un 28 Ağustos-28 Eylül verilerine göre üretici ve market fiyatı (TL/kg):
- Limon: 7,00 ve 51,34, fark yüzde 633,4 (yaklaşık 7,3 kat)
- Kuru incir: 130,00 ve 570,77, fark yüzde 339,1 (yaklaşık 4,4 kat)
- Havuç: 11,00 ve 48,16, fark yüzde 337,8 (yaklaşık 4,4 kat)
- Elma: 21,66 ve 73,20, fark yüzde 237,9 (yaklaşık 3,4 kat)
Fark çoğu üründe 3-4 kat, yalnızca birkaç üründe 5 katın üzerinde. Bu fark tamamen üreticinin kaybı değil: hal, taşıma, depolama, fire, işçilik, ambalaj ve perakende giderleri de içinde. Aynı dönemde mazot yüzde 12,8, DAP gübresi yüzde 9,9 arttı.
Mandalina dalında kalıyor
Gıda Bülteni’nin 4 Ekim tarihli haberine göre Adana’da erkenci mandalina dalında kilogramı 8-10 liradan alıcı buluyor, marketlerde fiyat 34-46 lira. Bizim hesabımıza göre bu 3,4 ile 5,8 kat arası bir fark demek. RayHaber’e göre 13 Ekim’de üretici fiyatı 5-7 liraya düştü. Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, toptancıların bu dönemde ürünü alıp ihracata gönderdiğini, bu yıl bunun olmadığını söyledi. Nedenler arasında önceki sezondan kalan stok, ithal limon ve Karadeniz’de deniz taşımacılığındaki sorunlar nedeniyle Rusya ve Ukrayna’ya kara yolu nakliyesinin 9-10 bin dolara çıkması, deniz yolunun ise yaklaşık 3 bin dolar olması gösteriliyor. Paketleme tesisleri yaklaşık yüzde 20 kapasiteyle çalışıyor.
Kuru üzümde maliyet fiyatı aştı
TARİŞ Üzüm Birliği, 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için kilogram başına 80 lira avans fiyatı açıkladı. Geçen sezon bu fiyat 120 liraydı, düşüş yüzde 33. Çiftçi-Sen’in 2026 hesabına göre maliyet kilogram başına 93 lira. TARİŞ nihai fiyatın piyasa koşullarına göre belirleneceğini söyledi. Salihli Belediye Başkanı Mazlum Nurlu, TARİŞ’ten fiyatı gözden geçirmesini ve TMO’dan alım fiyatı ile kapasitesini açıklamasını istedi. TZOB’a göre kuru üzüm üretici fiyatı aylık yüzde 13,6 düştü.
ESNAFSESİ ÖZEL YORUMU & BÖLGE/SEKTÖR ESNAFINA ETKİLERİ
Fiyat farkı esnafı iki yerden etkiliyor. Manav, pazarcı ve bakkal gibi satıcılar aracı ve hal maliyetlerini ödüyor ve müşteriye yüksek fiyat gösteriyor. Üretici esnaf ise düşük satış fiyatı ve yüksek girdiyle zorlanıyor. Bu fark kimin cebine gidiyor sorusunun net cevabı henüz yok. Bu bir tahmindir.
- Manav ve pazarcıysanız tedarik zincirinizi (üretici, hal, toptancı) gözden geçirin, doğrudan üreticiden alımı değerlendirin.
- Ürününüzü fire ve depolama kaybını azaltacak şekilde planlayın.
- Üretici esnafsanız satış kanallarını ve ihracat alternatiflerini araştırın.
- Destekler için esnaf teşvikleri sayfamıza bakın.
Fiyatlar ve piyasa gelişmeleri için esnaf haberleri sayfamıza göz atın.
Okuyucuya soru: Ürününüzün tarladaki ve tezgâhtaki fiyatı arasındaki farkı nasıl görüyorsunuz? Yorumlarda paylaşın.
Kaynak: TZOB, Foreks (TZOB), TarımTR, Gıda Bülteni, RayHaber, Manisa Manşet
📲 Esnaf Sesi’ni Takip Edin
📘 Facebook • 🐦 X • ▶️ YouTube • 📸 Instagram • 📨 Telegram Kanalımız • 💬 WhatsApp Kanalımız • 🦋 Bluesky • 🐘 Mastodon • 📌 Pinterest
Editör: Esnaf Sesi
