Dünyada 2,3 Milyar Kişi Gıda Güvensizliği Yaşıyor, 2015'ten Bu Yana Artış 683 Milyon
Gıda güvensizliği, 2015-2025 arasındaki on yılın ekonomik haritasında en kalıcı başlıklardan biri olarak duruyor. FAO’nun “Dünyada Gıda Güvenliği ve Beslenme Durumu” (SOFI) 2025 raporuna göre 2024'te dünya nüfusunun yüzde 28'i, yani yaklaşık 2,3 milyar kişi orta veya ağır gıda güvensizliği yaşadı. Bu sayı 2015'in 683 milyon kişi üzerinde. Aynı yıl dünyada yaklaşık 673 milyon kişi, nüfusun yüzde 8,2'si açlık çekti. Editör olarak bu rakamlara bakınca ana sorunun yalnızca üretim olmadığını görüyoruz: gelir, fiyat, çatışma ve iklim şokları gıdaya erişimi belirliyor. Konu, gıda fiyatlarından doğrudan etkilenen esnaf ve KOBİ’ler için de önem taşıyor.
SOFI 2025: Açlık Geriledi, Ama Tablo Hâlâ Ağır
FAO verilerine göre küresel açlık oranı 2022'de yüzde 8,7, 2023'te yüzde 8,5, 2024'te yüzde 8,2 oldu. Yani yön aşağı. Orta veya ağır gıda güvensizliği yaşayanların oranı da 2023'teki yüzde 28,4'ten yüzde 28'e indi. Buna rağmen 2,3 milyar kişilik tablo, 2019'a göre 335 milyon, 2015'e göre 683 milyon fazla. İyileşmenin küçük olduğunu ve eşit dağılmadığını bu karşılaştırma gösteriyor.
Bölgesel farklar büyük:
- Afrika: Açlık artıyor. 2024'te nüfusun yüzde 20'sinden fazlası, yani 307 milyon kişi açlıkla karşı karşıya kaldı.
- Batı Asya: Açlık yüzde 12,7'ye çıktı, 39 milyondan fazla kişi etkilendi.
- Güney Asya: Yetersiz beslenme oranı 2022'de yüzde 7,9'dan 2024'te yüzde 6,7'ye geriledi.
- Latin Amerika ve Karayipler: Oran 2020'de yüzde 6,1'den 2024'te yüzde 5,1'e indi.
Akut Gıda Krizleri: 53 Ülkede 295 Milyon Kişi
Küresel Gıda Krizleri Raporu 2025'e göre 2024'te 53 ülke ve bölgede 295 milyondan fazla kişi akut gıda güvensizliği yaşadı. Bu, bir önceki yıla göre 13,7 milyon kişilik artış demek. Bu ülkelerde 95,8 milyon yerinden edilmiş kişi yaşıyor. Raporda çatışma kaynaklı felaket düzeyinde (IPC 5) gıda güvensizliği vakaları Nijerya, Sudan ve Myanmar’da öne çıkıyor. En ağır akut yetersiz beslenme krizleri Sudan ve Gazze’de görülüyor. Raporların kapsadığı ülke sayısı zamanla değiştiği için yıllar arası doğrudan karşılaştırma yaparken dikkatli olmak gerekiyor.
Rapor ekibinin Ağustos 2026'ya kadar olan verileri kapsayan yıl ortası güncellemesinde, verisi bulunan 39 ülke ve bölgenin 17'sinde 2025'ten bu yana iyileşme, 15'inde kötüleşme görüldü. Kötüleşenler arasında Bangladeş, Kenya, Madagaskar, Nijerya ve Somali sayılıyor. Güncelleme, 2026'da Somali, Güney Sudan, Sudan ve Gazze Şeridi’nde kıtlık riski bulunduğunu belirtiyor.
Fiyat Şoku: Gıda Enflasyonu 2023'te Zirve Yaptı
FAO’ya göre küresel medyan gıda enflasyonu 2020 aralıkta yüzde 2,3 iken 2023 başında yüzde 13,6'ya yükseldi. Bu oran genel enflasyonun 5,1 puan üzerinde. Düşük gelirli ülkelerde gıda enflasyonu mayıs 2023'te yaklaşık yüzde 30'a çıktı. Ocak 2023'te düşük gelirli ülkelerin yüzde 65'i ve alt-orta gelirli ülkelerin yüzde 61'inde gıda enflasyonu yüzde 10'un üzerindeydi. 2020'den beri küresel gıda fiyatları beş yılda yüzde 35'ten fazla artarken ekonomideki ortalama fiyatlar yüzde 25 yükseldi. FAO, gıda enflasyonunun 2024'te 2019 öncesi seviyelere döndüğünü belirtiyor. FAO’ya göre düşük gelirli ülkelerde gıda fiyatlarının yüzde 10 artması, orta veya ağır gıda güvensizliğinde yüzde 3,5'lik artışla ilişkili.
Türkiye Açısından Okuma
FAO’nun bu raporlarında Türkiye ayrı bir başlık olarak yer almıyor; bu nedenle Türkiye için gıda güvensizliği oranı vermiyoruz. Yine de TÜİK verilerine göre yıllık enflasyon eylülde yüzde 29,73 oldu. Yüksek enflasyon ortamında gıda fiyatları, hane bütçesi ve küçük işletmelerin maliyetleri üzerindeki baskı Türkiye için de gündemde kalıyor. Küresel gelişmeler (savaşlar, enerji fiyatları, ticaret gerilimleri) bu baskıyı artırabilir; ancak yurt içi fiyatlar yalnızca bunlara bağlı değil, döviz kuru ve yerel koşullar da etkili.
ESNAFSESİ ÖZEL YORUMU & BÖLGE/SEKTÖR ESNAFINA ETKİLERİ
Gıda fiyatlarındaki küresel dalgalanma, market, bakkal, kafe, restoran ve fırın gibi gıda ağırlıklı işletmelerin maliyetini belirliyor. Aynı zamanda hane halkı bütçesi sıkıştığında harcamalar temel ihtiyaçlara kayıyor ve diğer kalemlerde satışlar yavaşlayabiliyor. Bu bir tahmin değil, FAO’nun fiyat ve gıda erişimi arasındaki ilişkiye dair bulgularının yerel yansıması. Bu haber yatırım veya finansal tavsiye değildir.
Esnafın alabileceği aksiyonlar:
- Tedarikçi fiyatlarını düzenli karşılaştırın; tek tedarikçiye bağımlılığı azaltın.
- Fire ve stok yönetimini sıkılaştırın; kısa raf ömürlü ürünlerde sipariş miktarını talebe göre ayarlayın.
- Müşterinin bütçesine uygun ürün gruplarını ve küçük paket seçeneklerini öne çıkarın.
- Maliyet ve nakit akışı yönetimi için küçük işletme rehberimizi, finansman seçenekleri için esnaf teşviklerini inceleyin.
Okurlarımıza soruyoruz: Gıda fiyatlarındaki değişim işletmenizin alımlarını ve müşterinizin harcama alışkanlığını nasıl etkiledi?
Kaynak: FAO SOFI 2025, Küresel Gıda Krizleri Raporu 2025 ve 2026 yıl ortası güncellemesi; IISD SDG Knowledge Hub (SOFI 2025), FAO, Drishti IAS (GRFC 2025), Food Security Portal (GRFC 2026 yıl ortası)
📲 Esnaf Sesi’ni Takip Edin
📘 Facebook • 🐦 X (Twitter) • ▶️ YouTube • 📸 Instagram • 📨 Telegram Kanalımız • 💬 WhatsApp Kanalımız • 🦋 Bluesky • 🐘 Mastodon • 📌 Pinterest
Editör: Esnaf Sesi
