Engelli Çalışan İçin İşveren SGK Priminin Tamamı Devletten
Mağaza, restoran, atölye, büro, imalathane gibi birçok esnaf işletmesinin değerlendirebileceği bir teşvik daha gündemde. Özel sektör işyerinde engelli sigortalı çalıştırıldığında, prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan işveren SGK payının tamamı karşılanıyor. Peki bu teşvikten hangi işletmeler yararlanabiliyor ve şartları neler? Detayları haberimizde bulabilirsiniz.
Yasal Dayanak ve Teşvik Kodu
Bu teşvik, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesi kapsamında düzenleniyor ve SGK bildirim sisteminde "14857" kodu ile biliniyor. Önemli bir teknik not: 14857, ayrı bir kanun numarası değil, sadece SGK bildirim ve teşvik kodu. MUHSGK/APHB bildiriminde "Düzenlemeye Esas Kanun No" alanından bu kod seçilerek uygulanıyor.
Ne Kadarlık Prim Karşılanıyor?
Özel sektöre ait işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, prime esas kazanç alt sınırı (asgari ücret) üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hisselerinin tamamı, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanıyor.
Asgari ücret düzeyindeki bir kazançta, 14857 kapsamında işveren sosyal sigorta primi hissesinin tamamı karşılanırken, işveren üzerinde yalnızca %2'lik işsizlik sigortası primi kalıyor. Sigortalının kendi payına düşen primler ise her zaman olduğu gibi ücretinden kesilerek Kuruma ödeniyor.
Bu tür engelli istihdamı ve SGK teşviklerini takip eden esnaf ve KOBİ'ler küçük işletme rehberi sayfamızdan genel bilgilere ulaşabilir.
En Kritik Detay: Küçük İşletmeler de Kapsamda
Bu teşvikin esnaf açısından en önemli özelliği burada: teşvik yalnızca zorunlu kontenjan kapsamındaki işletmelerle sınırlı değil. Türkiye'de aynı il sınırları içinde 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerleri, engelli çalıştırma konusunda yasal olarak zorunlu tutuluyor. Ancak bu teşvikten yararlanabilecekler yalnızca bu büyük işletmelerle sınırlı değil:
- Korumalı işyerleri
- Kontenjan fazlası engelli sigortalı çalıştıran işyerleri
- 50'den az işçisi bulunan ve yükümlü olmadığı halde gönüllü olarak engelli sigortalı çalıştıran işyerleri
Bu son madde, esnafsesi.com'un asıl hedef kitlesi olan küçük ölçekli mağaza, restoran, atölye ve imalathaneler için çok önemli — yani 50'den az çalışanı olan, engelli çalıştırma yükümlülüğü bulunmayan bir esnaf bile, gönüllü olarak bir engelli çalışan istihdam ederse bu teşvikten tam olarak yararlanabiliyor.
Yararlanma Şartları Neler?
Teşvikten yararlanabilmek için gereken temel şartlar şöyle:
- Aylık prim ve hizmet belgelerinin (APHB/MUHSGK) yasal süresi içinde SGK'ya verilmesi
- Sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin, sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması
- Primlerin geç ödenmesi halinde, buna ait gecikme zammı/faizinin işveren tarafından ayrıca ödenmesi
Başvuru şartı bulunmuyor — sistem otomatik işliyor.
İşverenin Ayrı İş Hukuku Yükümlülükleri de Var
Bu teşvik yalnızca mali bir konu değil; işverenin engelli çalışanı istihdam ederken yerine getirmesi gereken bazı iş hukuku sorumlulukları da bulunuyor:
- Engelli çalışanı meslek, beden ve ruhsal durumuna uygun bir işte çalıştırmak
- İşyerini erişilebilir ve çalışmaya elverişli hale getirmek
- Gerekli sağlık, araç ve gereç tedbirlerini almak
Bu yükümlülükler, 4857 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik kapsamında ayrıca düzenleniyor ve teşvikin mali şartlarından bağımsız olarak yerine getirilmesi gerekiyor.
Engelli Kimdir? Nasıl Belgelendirilir?
Engelli statüsünde kayıt yaptırabilmek için, tüm vücut fonksiyon kayıplarının belirli bir oranından yoksun olunduğunu, yetkili sağlık kuruluşlarından alınacak engelli sağlık kurulu raporu ile belgelemek gerekiyor.
Bu Teşvik Neden Esnaf Açısından Değerli?
Bu teşvik, daha önce ele aldığımız üç parçalı istihdam teşviki serimizle — Yeni Açılan İşyerine 1.270 TL Destek, Genç-Kadın-Meslek Belgeli Çalışana Tam Prim Desteği ve İşsizlik Ödeneği Alan Kişiyi İşe Alma Desteği — birlikte değerlendirildiğinde, esnafın istihdam kararlarında kullanabileceği dördüncü bir mekanizma olarak öne çıkıyor. Diğer teşviklerden farkı, hem kalıcı bir düzenleme olması (2008'den bu yana yürürlükte) hem de sosyal fayda boyutu taşıması — engelli bireylerin iş gücüne katılımını desteklerken işletmeye de somut bir maliyet avantajı sağlıyor.
ESNAFSESİ ÖZEL YORUMU & BÖLGE/SEKTÖR ESNAFINA ETKİLERİ
Bu teşvik, esnaf camiasında hem "50 işçi altındaki işletmeleri kapsamıyor" gibi yanlış bir algıyla hem de genel bilinirlik eksikliğiyle karşılaşan bir destek. Oysa gerçek şu: kota zorunluluğu olmayan küçük bir mağaza, atölye veya restoran bile, gönüllü olarak bir engelli çalışan istihdam ettiğinde, o çalışanın asgari ücret düzeyindeki SGK işveren primini neredeyse hiç ödemeden çalıştırabiliyor. Bu, hem sosyal fayda hem de somut maliyet avantajı sunan nadir teşviklerden biri. Esnafın bu teşviki değerlendirirken, yalnızca mali avantajı değil, işyerini erişilebilir hale getirme gibi ek sorumlulukları da hesaba katması gerekiyor — ama bu hazırlığı yapan esnaf için sonuç, hem sürdürülebilir bir istihdam hem de anlamlı bir maliyet tasarrufu olabiliyor.
Engelli çalışan istihdam etmeyi değerlendiren esnaf ve KOBİ sahiplerinin şu adımları değerlendirmesi faydalı olacaktır:
- İşyerinizin fiziksel koşullarını (giriş, tuvalet, çalışma alanı gibi) engelli erişimine uygun hale getirmeyi önceden planlayın.
- Mali müşavirinizle birlikte, APHB/MUHSGK bildiriminde "14857" kodunu doğru şekilde seçerek teşvikin otomatik uygulanmasını sağlayın.
- İşe alacağınız kişinin engelli sağlık kurulu raporunu talep ederek, teşvik başvurusu için gerekli belgeyi eksiksiz tamamlayın.
- Diğer istihdam teşvikleriyle (6111, işsizlik ödeneği teşviki gibi) bu teşviki karşılaştırarak, işletmeniz için en avantajlı kombinasyonu belirleyin.
- Sigorta primlerinizi zamanında ödeyerek, gecikme zammı/faizi nedeniyle teşvikten mahrum kalmayın.
Engelli istihdamı ve esnafın personel maliyetini azaltan SGK teşviklerini takip etmek isteyen esnaf ve KOBİ sahipleri esnaf haberleri kategorimizi düzenli olarak inceleyebilir.
Kaynak: Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) — 4857 Sayılı İş Kanunu 30. Madde, 2008/77 Sayılı Genelge / Alomaliye.com / Yatırıma Destek Ofisi / Kolay Teşvik / Balgat Hukuk
Editör: Esnaf Sesi
Esnaf Sesi'ni takip edin
Elektrik, akaryakıt, vergi, destekler, KOBİ'ler, ticaret ve işletmeleri doğrudan ilgilendiren gelişmeleri Esnaf Sesi üzerinden takip edebilirsiniz.
Esnaf Sesi Facebook hesabını takip edin
Güncel haberleri ve son dakika gelişmelerini Instagram'dan da takip edebilirsiniz:
Esnaf Sesi Instagram hesabı
Anlık gelişmeler için Telegram kanalına katılabilirsiniz:
Esnaf Sesi Telegram kanalı
WhatsApp kanalından da haberleri takip edebilirsiniz:
Esnaf Sesi WhatsApp kanalı
