Geçen hafta paylaştığımız Almanya’da nitelikli işgücü göçü ve esnafımız için doğabilecek fırsatlara ilişkin yazımız, yoğun ilgi gördü. Yazı sonrasında gelen e-postalar ve telefonlar, konuya dair merak edilenleri daha ayrıntılı ele alma ihtiyacını doğurdu. Bu nedenle serimize, okurlarımızdan en çok gelen sorulardan biriyle devam ediyoruz: Almanya’ya gidip kendi işimizi kurabilir miyiz?
Almanya’da yürürlüğe giren Nitelikli İşgücü Göçü Yasası (Fachkräfteeinwanderungsgesetz), nitelikli çalışanların ülkeye giriş ve çalışma süreçlerinde çeşitli kolaylıklar sağlıyor. Ancak Türkiye’deki pek çok usta, zanaatkâr ve esnafın aklında şu soru var: “Bu yasa kapsamında Almanya’ya gidip doğrudan kendi dükkânımı ya da işletmemi açabilir miyim?”
Kısa cevap: Mümkün olabilir; ancak her çalışma vizesi buna izin vermez ve süreç otomatik değildir. Nitelikli çalışan olarak Almanya’ya gelmek ile kendi hesabına iş kurmak, farklı ikamet izinlerine ve koşullara tabidir.
Nitelikli İş Göçü Yasası doğrudan dükkân açma izni verir mi?
Nitelikli çalışanlar için düzenlenen ikamet izinleri, temel olarak bir işveren yanında çalışmaya yöneliktir. Bu nedenle bu izinlerden
biriyle Almanya’ya gelip doğrudan kendi ticari işletmesini açmak mümkün olmayabilir.
Kendi hesabına iş kurmak isteyenler için başvurulabilecek yollardan biri, Alman İkamet Kanunu’nun 21. maddesinde (AufenthG §21) düzenlenen serbest çalışma iznidir. Bu izin, başvuru sahibinin koşulları sağlaması hâlinde verilebilir; yalnızca iş kurma niyeti tek başına yeterli olmaz.
1. Bölgesel ihtiyaç ve sağlam bir iş planı
Ticari işletme kurmak isteyenlerden, genel olarak şu koşulları karşılamaları beklenir:
- İşletmenin kurulacağı bölgede ekonomik bir çıkar veya ihtiyaç bulunması,
- Faaliyetin ekonomi üzerinde olumlu etki yaratmasının beklenmesi,
- İşin finansmanının öz kaynak veya kredi imkânlarıyla güvence altına alınması.
Başvuruda iş fikrinin uygulanabilirliği, girişimcinin deneyimi, yatırılacak sermaye, istihdam ve mesleki eğitim üzerindeki etkiler gibi unsurlar da değerlendirilir. Yetkili kurum ve meslek kuruluşlarından görüş alınabilir.
Örneğin Türkiye’de oto tamiri, tesisat, iklimlendirme veya mobilya imalatı alanında deneyimli bir esnafın; hedef müşterileri, rekabeti, maliyetleri ve finansman planını ortaya koyan somut bir iş planı hazırlaması gerekir. Başvurunun değerlendirilmesinde, iş planının yanı sıra mesleki geçmiş ve finansman kanıtları da önem taşır.
2. Zanaatkârlar Odası ve mesleki izinler
Almanya’da bazı zanaat kollarında işletme açmak için özel mesleki koşullar bulunur. Bu nedenle iş planı ve ikamet izninin yanında, yapılacak faaliyetin ilgili meslek kurallarına uygun olup olmadığı da incelenmelidir. Bazı mesleklerde işletmenin Zanaatkârlar Odasına (Handwerkskammer) kaydı ve belirli nitelik şartları aranabilir.
Bu şartlar meslek koluna göre değişir. Bazı faaliyetlerde ustalık yeterliliği veya buna denk kabul edilen bir nitelik gerekir; bazı durumlarda ise istisna ya da başka bir düzenleme söz konusu olabilir. Deneyimin ya da Türkiye’de alınmış ustalık belgesinin Almanya’daki koşulları kendiliğinden karşıladığı varsayılmamalıdır. Başvuru öncesinde ilgili Zanaatkârlar Odasından yapılacak iş koluna özel bilgi almak önemlidir.
3. Önce çalışan olarak başlayıp sonra iş kurmak
Bazı kişiler için Almanya’da önce bir işveren yanında çalışmak, pazarı ve işleyişi tanımak açısından daha uygun bir başlangıç olabilir. Ancak çalışan olarak verilen ikamet izni, kendi işini kurma hakkını kendiliğinden sağlamaz. Kendi hesabına çalışmaya geçmeden önce, oturum izninin buna elverişli olup olmadığı ve gerekli iznin nasıl alınacağı yetkili Yabancılar Dairesi (Ausländerbehörde) ile netleştirilmelidir.
Fırsat Kartı da tek başına işletme kurma izni olarak değerlendirilmemelidir. Resmî bilgilere göre kartla Almanya’da iş aranabilir veya serbest çalışma olanağı araştırılabilir; kişi kendi hesabına çalışmaya geçmek istediğinde ise uygun ikamet iznine başvurması gerekir.
Sonuç
Almanya Nitelikli İş Göçü Yasası, herkese doğrudan “gelin ve dükkân açın” diyen otomatik bir izin sunmuyor. Buna karşılık, uygun ikamet izni ve mesleki koşullar sağlandığında Almanya’da kendi işini kurmak mümkün olabilir. Süreçte iş planı, finansman, mesleki deneyim, faaliyet alanına ilişkin izinler ve başvurulacak ikamet izni birlikte değerlendirilmelidir.
Güçlü bir iş fikri, sermaye planı ve deneyimini belgeleyen evrakları bulunan bir esnaf için Almanya’da işletme kurmak bir hayal değil; hazırlık ve doğru başvuru adımları gerektiren bir hedeftir. Her başvurunun koşulları kişiye ve iş koluna göre değişebileceği için adımları ilgili Alman makamlarından doğrulamak gerekir.
Haftaya serimizin yeni yazısında Fırsat Kartı ile Almanya’da yaşam ve çalışma konusunu ele alacağız. Haftaya görüşmek üzere.
Esnaf Sesi'ni Takip Edin
📘 Facebook • 🐦 X (Twitter) • ▶️ YouTube • 📸 Instagram • 📨 Telegram Kanalımız • 💬 WhatsApp Kanalımız • 🦋 Bluesky • 🐘 Mastodon • 📌 Pinterest
Editör: Esnaf Sesi