ABD İmalat Sektörü Ağustosta Yavaşladı, Maliyetler Yüksek Kaldı: Türk Esnafına Etkisi
Faiz, dolar kuru ve emtia fiyatları üzerinden Türkiye'deki ithalatçı ve ihracatçı esnafı dolaylı yoldan etkileyen bir başka önemli veri ABD'den geldi. Tedarik Yönetimi Enstitüsü'nün (ISM) açıkladığı verilere göre, ABD imalat PMI'ı ağustosta 54,6'ya geriledi — bu, Mayıs 2022'den bu yana en yüksek seviye olan temmuz ayındaki 55,6'nın altında kaldı ve ekonomistlerin beklediği 55,2 tahmininin de altında gerçekleşti. Peki bu yavaşlamanın arkasında ne var ve faiz-dolar-emtia üçgeninden etkilenen Türk esnafı bu tabloyu nasıl okumalı? Detayları haberimizde bulabilirsiniz.
Yavaşlamanın Arkasında Ne Var?
PMI, bu yıl boyunca büyüme-daralma sınırı olan 50 eşiğinin üzerinde kalmaya devam etse de, ağustostaki gerilemenin bir kısmı, İran ile ABD-İsrail arasındaki altı aylık savaştan kaynaklanan fiyat artışı ve kıtlık endişesiyle işletmelerin önceden yaptığı sipariş yığılmasının etkisinin sönmesinden kaynaklanıyor olabilir. ISM anketine katılanların yaklaşık yüzde 58'i olumsuz yorum yaptı; ISM İmalat İş Anketi Komitesi Başkanı Susan Spence, fiyat oynaklığının, uzayan teslimat sürelerinin, İran savaşının ve gümrük tarifelerinin gündemde ağırlıklı olduğunu belirtti.
Yeni siparişler ölçütü, temmuzdaki 56,7'den ağustosta 53,7'ye geriledi. Ancak siparişlerdeki bu yavaşlama, tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı azaltmadı — tedarikçi teslimat süreleri endeksi temmuzdaki 58,9'dan 59,3'e yükseldi (50 üzeri, teslimatların yavaşladığını gösteriyor).
Girdi Maliyetleri Neden Hâlâ Yüksek?
Arz kısıtlamaları, fabrika kapısındaki enflasyonun yüksek kalmasına yol açtı. Ankette girdi fiyatları göstergesi 71,1 ile temmuzla aynı seviyede kaldı; bu da enflasyonun ABD Merkez Bankası'nın yüzde 2'lik hedefinin üzerinde bir süre daha kalabileceğine işaret ediyor. İmalat sektörü, ekonominin yaklaşık yüzde 9,4'ünü oluşturuyor ve yapay zeka altyapı yatırımlarının desteğiyle güçlü kalmaya devam ediyor.
Sektörel tabloya bakıldığında, ana metaller, tekstil fabrikaları, ulaşım ekipmanları ile makine ve bilgisayar/elektronik ürünler dahil 15 imalat sektörü büyüme bildirirken, yalnızca ahşap ve kimyasal ürünler daralma gösterdi.
Bu tür küresel maliyet ve tedarik zinciri gelişmelerini takip eden ithalatçı-ihracatçı esnaf ve KOBİ'ler küçük işletme rehberi sayfamızdan genel bilgilere ulaşabilir.
Fed'in Faiz Kararına Etkisi
Yüksek girdi maliyetleri ve yapay zeka yatırımlarının yarattığı fiyat baskısı, enflasyonun genişleyeceğine dair endişeleri artırarak bu yıl bir faiz artışı beklentisini güçlendirebilir. Bu durum, daha önce ele aldığımız Fed Başkanı Kevin Warsh'ın şahin açıklamalarıyla da örtüşen bir tablo çiziyor. Ayrı bir veriye göre işgücü piyasası da istikrarlı kaldı: temmuzda işsiz başına düşen açık pozisyon sayısı, haziranın 1,01'inden 1,05'e yükseldi — bu istikrar, Fed'in enflasyonla mücadele için bu ay faiz artırma ihtimalini destekleyebilir.
Bu Tablo Türk İthalatçı ve İhracatçısını Nasıl Etkiliyor?
Faiz, dolar ve emtia fiyatları arasındaki bu hareketlilik, Türkiye'deki dış ticaretle iç içe olan esnafı birkaç kanaldan etkileyebiliyor:
- Dolar kuru: Fed'in faiz artırma ihtimalinin güçlenmesi, doları genellikle güçlendiriyor — bu da dolar bazlı ithalat yapan esnaf için maliyet artışı, ihracatçılar için ise TL bazında gelir avantajı anlamına gelebilir.
- Emtia fiyatları: ABD imalatındaki maliyet baskısı, küresel metal ve hammadde fiyatlarını etkileyerek Türkiye'deki üretim maliyetlerine de dolaylı yansıyabilir.
- Tedarik süreleri: ABD'deki uzayan teslimat süreleri, küresel tedarik zincirlerinde genel bir yavaşlamaya işaret edebilir; bu da ABD'den veya ABD ile bağlantılı tedarikçilerden mal alan Türk işletmelerini etkileyebilir.
ESNAFSESİ ÖZEL YORUMU & BÖLGE/SEKTÖR ESNAFINA ETKİLERİ
ABD'deki bu tablo, faiz-dolar-emtia üçgeninin yeniden gerilim kazandığını gösteriyor. Fed'in faiz artırma ihtimalinin güçlenmesi, dolar bazlı işlem yapan Türk esnafının hem maliyet hem fırsat tarafında dikkatli olmasını gerektiriyor. İthalatçı esnaf için dolar güçlenmesi maliyet artışı riski taşırken, ihracatçı esnaf için TL bazında gelir avantajı sağlayabilir. Bu ikili etkiyi doğru yönetmek, önümüzdeki haftalarda kritik olacak.
Dış ticaretle iç içe olan esnaf ve KOBİ sahiplerinin şu adımları değerlendirmesi faydalı olacaktır:
- Dolar bazlı ithalat yapıyorsanız, Fed'in eylül toplantısı öncesinde büyük hacimli siparişlerinizi kur riskini dikkate alarak zamanlayın.
- İhracatçıysanız, dolar güçlenmesinin TL bazında sağlayabileceği avantajı, mevcut sözleşmelerinizin fiyatlama dönemine göre değerlendirin.
- ABD kaynaklı hammadde veya ara malı kullanıyorsanız, uzayan teslimat sürelerine karşı stok planlamanızda ek bir tampon süre bırakın.
- Emtia fiyatlarındaki (metal, hammadde) küresel hareketliliği takip ederek üretim maliyetlerinizi buna göre revize edin.
Küresel ekonomik göstergelerin Türk ithalatçı ve ihracatçı esnafına yansımalarını takip etmek isteyenler esnaf haberleri kategorimizi düzenli olarak inceleyebilir.
Kaynak: Reuters / Institute for Supply Management (ISM)
