TZOB Ekim Raporu Üretici ve Market Fiyat Farkı Limonda Yüzde 999,2 Oldu
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) 31 Ekim 2026'da ekim ayı üretici ve market fiyat farkı raporunu açıkladı. Rapora göre en yüksek fiyat farkı yüzde 999,2 ile limonda görüldü: kilogramı üreticide 3,90 TL olan limon, marketlerde 42,87 TL'den satıldı. Limonun market fiyatı üretici fiyatının yaklaşık 11 katına ulaştı. Üretici ve market fiyat farkı, sofradaki pahalılığı olduğu kadar manav, bakkal ve semt pazarı esnafının kâr marjını da ilgilendiriyor.
Üretici ve Market Fiyat Farkında Zirve Limonda
TZOB verilerine göre ekim ayında üretici ve market fiyat farkında limonu yüzde 333,6 ile kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık izledi.
Kuru İncir, Havuç, Elma ve İç Fındıkta Fiyat Makası
Üretici ve market fiyatları arasındaki fark kuru incirde 4,3 kata, havuçta 3,8 kata, elma ve iç fındıkta 3,3 kata ulaştı. TZOB'un rakamlarına göre fiyatlar şöyle:
- Limon: üreticide 3,90 TL, markette 42,87 TL
- Kuru incir: üreticide 135 TL, markette 585,41 TL
- Havuç: üreticide 12,50 TL, markette 47,84 TL
- Elma: üreticide 21,66 TL, markette 72,17 TL
- İç fındık: üreticide 350 TL, markette 1.164,77 TL
Markette 36 Ürünün 25'ine Zam Geldi
Ekim ayında marketlerde takip edilen 36 ürünün 25'inde fiyat arttı, 11'inde düştü. Rapora göre hem üreticide hem markette fiyatı en çok artan ürün domates, en çok düşen ürün ise limon oldu. Markette fiyatı en çok artanlar:
- Domates: yüzde 62,9
- Sivri biber: yüzde 35,2
- Mısırözü yağı: yüzde 34,1
- Salatalık: yüzde 32
- Yeşil soğan: yüzde 27,9
Markette fiyatı en çok düşenler limon (yüzde 16,5), maydanoz (yüzde 8,9), pirinç (yüzde 8,1), nohut (yüzde 5,6) ve zeytinyağı (yüzde 5,5) oldu.
Üreticide Domates Fiyatı Yüzde 76,1 Arttı
Üreticide incelenen 28 ürünün 15'inde fiyat arttı, 9'unda düştü, 4'ünde değişmedi. Domatesteki yüzde 76,1'lik artışı salatalık (yüzde 60,5), yeşil soğan (yüzde 33,8), yeşil fasulye (yüzde 33,7) ve sivri biber (yüzde 32,7) izledi. En sert düşüş yüzde 44,3 ile limonda oldu. Onu zeytinyağı (yüzde 7,2), Antep fıstığı (yüzde 5,5), fındık (yüzde 5,4) ve patates (yüzde 5) izledi. Limonun üreticide markete göre çok daha sert düşmesi, üretici ve market fiyat farkının neden bu kadar açıldığını da gösteriyor.
Üretici ve Market Fiyat Farkını Etkileyen Nedenler
TZOB'a göre fiyat hareketlerinin arkasında şu etkenler var:
- Domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabak: Tarla üretimi sona erdi, seraya geçiş başladı.
- Yeşil fasulye: Hasat dönemi sonuna yaklaştı, arz daraldı.
- Limon: Erkenci çeşitlerin hasadı sürdü, piyasaya sunulan ürün arttı.
- Patates: Hasat dönemi sonuna gelinirken ürünün önemli bölümü depolara alındı, depo fazlası ürün düşük fiyatla piyasaya sunuldu.
- Zeytinyağı: Yeni hasat dönemi başladı, yüksek rekolte ve mevcut stoklarla arz arttı, fiyatlar geçen yılın seviyesinin altına indi.
- Fındık ve Antep fıstığı: Fındıkta fiyatlar baskılandı, Antep fıstığında hasadın tamamen bitmesinin ardından piyasaya sunulan ürün arttı.
Tarımsal Girdi Maliyetleri Artmaya Devam Ediyor
TZOB raporu, üretici ve market fiyat farkının yanında girdi maliyetlerini de izledi. Ziraat Odaları aracılığıyla girdi piyasalarından derlenen verilere göre ekimde eylüle kıyasla ÜRE gübresi yüzde 3, DAP yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze gübre yüzde 2, amonyum sülfat yüzde 0,3 arttı; amonyum nitrat fiyatı değişmedi. Son bir yılda ise amonyum nitrat yüzde 67,7, amonyum sülfat yüzde 56,7, 20.20.0 yüzde 42,3, DAP yüzde 39,7 ve ÜRE yüzde 18,3 yükseldi.
Süt yemi aylık yüzde 6,6, besi yemi yüzde 6,5 arttı; yıllık artış süt yeminde yüzde 38,9, besi yeminde yüzde 38,6 oldu. Mazot ekimde aylık yüzde 3,5, yıllık yüzde 73,4 zamlandı. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 25,1, tarım ilacı yüzde 27,7 arttı.
ESNAFSESİ ÖZEL YORUMU & BÖLGE/SEKTÖR ESNAFINA ETKİLERİ
Üretici ve market fiyat farkının 3 ile 11 kat arasında seyretmesi, zincirin her halkasındaki esnafı farklı biçimde etkiliyor. Üretici girdi maliyetleriyle boğuşurken manav, bakkal ve pazarcı toptan fiyat dalgalanmasının ortasında kalıyor. Sera dönemi ve hasat sonu gibi geçişlerde fiyatların hızla değişmesi stok ve fiyat planlamasını zorlaştırıyor. Bu bir tahmindir: girdi maliyetlerindeki yıllık artışlar sürerse önümüzdeki aylarda üretici ve market fiyat farkı tartışması gündemde kalabilir.
Esnafın alması gereken aksiyonlar:
- Fiyatı düşen ürünlerde (limon, zeytinyağı, pirinç, nohut) stok planını güncel toptan fiyatlara göre yeniden yapın.
- Fiyatı hızla artan sera ürünlerinde (domates, salatalık, biber) fireyi azaltmak için küçük partilerle alım yapın.
- Mümkünse yerel üretici ve hal ile doğrudan çalışarak aracı sayısını azaltmayı değerlendirin.
- Fiyat etiketlerini sık güncelleyin, müşteriye değişimin nedenini (mevsim, hasat) kısaca anlatın. Destek ve finansman seçenekleri için esnaf teşvikleri sayfamızı takip edin.
Diğer gelişmeler için esnaf haberleri ve küçük işletme rehberi sayfalarımıza göz atabilirsiniz.
Okuyucuya soru: Sizce üretici ve market fiyat farkı nasıl daralır? Yorumlarda paylaşın.
Kaynak: Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) ekim ayı raporu
📲 Esnaf Sesi'ni Takip Edin
📘 Facebook • 🐦 X (Twitter) • ▶️ YouTube • 📸 Instagram • ✈️ Telegram Kanalımız • 💬 WhatsApp Kanalımız • 🦋 Bluesky • 🐘 Mastodon • 📌 Pinterest
Editör: Esnaf Sesi
