Ar-Ge veya tasarım faaliyeti yürüten işletmeler dikkat!

5746 sayılı Kanun kapsamında çalışan uygun Ar-Ge, tasarım ve destek personeli için sigorta primi işveren hissesinin yarısı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanıyor.

Üstelik teşvik halen yürürlükte ve 31 Aralık 2028 tarihine kadar uygulanıyor.

Peki esnaf ve işletme sahibi bu teşvikten nasıl yararlanıyor, hangi şartları taşıması gerekiyor ve en önemlisi muhasebecisine ne sormalı?

1. DEVLET BANA NE VERİYOR?

Devlet burada işverene doğrudan nakit ödeme yapmıyor.

Sağlanan avantaj, uygun personelin ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısının Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanmasıdır.

Teşvik;

• Ar-Ge personelini,
• Tasarım personelini,
• Belirli şartlarla destek personelini,
• 4691 sayılı Kanun kapsamında ücretleri gelir vergisinden istisna tutulan personeli

kapsayabiliyor. Destek personelinde ayrıca Ar-Ge personel sayısının %10'unu aşmama şartı bulunuyor.

Önemli ayrıntı

Bu teşvikte hesaplama doğrudan toplam SGK priminin yarısı şeklinde yapılmıyor.

SGK'nın açıklamasına göre önce genel prim indirimi uygulanıyor; ardından kalan işveren hissesinin yarısı üzerinden teşvik hesaplanıyor. İmalat sektöründe 2026 sonuna kadar uygulanan 5 puanlık indirim de bu hesaplamayı etkileyebiliyor.

2026 yılında normal 4/a çalışan için toplam prim oranı %38,75; bunun %23,75'i işveren, %15'i çalışan payıdır.

Bu nedenle işverenin “maaşın %23,75'inin yarısını devlet ödüyor” şeklinde basit bir hesap yapması doğru olmaz. Muhasebe hesabının, uygulanan diğer prim indirimleriyle birlikte yapılması gerekir.

2. DEVLETE GEREKSİZ YERE NE ÖDÜYORUM?

Burada işletme sahibinin sorması gereken soru çok net:

“Ar-Ge veya tasarım personelim için 5746 sayılı Kanun kapsamındaki SGK işveren hissesi teşvikini kullanıyor muyuz?”

Eğer çalışan gerçekten 5746 kapsamındaki Ar-Ge/tasarım personeli olduğu halde teşvik uygulanmıyorsa, işletme normal SGK işveren primi ödemeye devam ediyor olabilir.

Ancak yalnızca çalışanın “yazılımcı”, “mühendis” veya “teknik personel” olması teşvik için yeterli değildir.

Personelin 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge/tasarım personeli veya şartları sağlayan destek personeli olarak değerlendirilmesi gerekiyor. Ayrıca kişinin fiilen çalışması şart.

3. HANGİ BAŞVURUYU KAÇIRIYORUM?

Buradaki en önemli konu, şirketin ve çalışanın Ar-Ge/tasarım mevzuatı kapsamında gerçekten teşvik kapsamına girip girmediğinin doğru tespit edilmesi.

Teşvik için aylık prim ve hizmet belgesinin veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin yasal süresinde verilmesi gerekiyor.

Ayrıca primlerin yasal süresinde ödenmesi ve SGK'ya ilişkin gerekli borç şartlarının sağlanması gerekiyor.

Bu nedenle işletme sahibi sadece:

“Ben teknoloji şirketiyim.”

dememeli.

Şunu sormalı:

“Şirketimizin yürüttüğü faaliyetler ve çalışanlarımız 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge/tasarım personeli teşvikine uygun mu ve SGK bildirimlerimiz doğru kanun numarasıyla yapılıyor mu?”

SGK'nın 2026 dokümanında bu teşvik için 5746-15746 belge/kanun numarası gösteriliyor.

4. HANGİ SÜREYİ KAÇIRIRSAM HAKKIM YANIYOR?

Burada iki ayrı süreyi birbirine karıştırmamak gerekiyor.

Teşvikin genel bitiş tarihi

SGK'nın güncel 2026 bilgisinde teşvik 31 Aralık 2028 tarihine kadar uygulanıyor.

Yani bugün uygun bir Ar-Ge/tasarım personeli çalıştıran işletme için konu sadece “başvuruyu yaptım mı?” değildir.

Asıl mesele:

Personelin gerçekten kapsamda olup olmadığı + SGK bildiriminin doğru yapılması + aylık beyannamelerin ve primlerin süresinde yerine getirilmesi.

Aylık süreler de önemli

Beyannameyi yasal süresinde vermemek veya primleri süresinde ödememek teşvik açısından sorun oluşturabilir. SGK'nın güncel şartları arasında bu iki koşul açıkça yer alıyor.

Bu nedenle teşvikten yararlanan işletmenin her ay kontrol yapması gerekiyor.

5. HANGİ BELGEYİ TUTMADIĞIM İÇİN TEŞVİK ALAMIYORUM?

Ar-Ge teşviklerinde en önemli konu yalnızca SGK bildirgesi değildir.

Çalışanın gerçekten Ar-Ge/tasarım faaliyeti kapsamında çalıştığını gösteren kayıtların düzenli tutulması büyük önem taşır.

İşletme;

• Personelin işe giriş kayıtlarını,
• Görev ve pozisyon bilgilerini,
• Ar-Ge/tasarım projesiyle bağlantılı çalışma kayıtlarını,
• Fiili çalışmayı gösteren kayıtları,
• Ücret bordrolarını,
• SGK bildirgelerini,
• İlgili Ar-Ge/tasarım merkezi veya proje kapsamındaki resmi kayıtları,
• SGK teşvik bildirimlerini

düzenli şekilde saklamalıdır.

Çünkü SGK'nın temel şartlarından biri sigortalının fiilen çalışmasıdır. Ayrıca kişinin gerçekten Ar-Ge/tasarım personeli veya şartları sağlayan destek personeli olması gerekir.

Özellikle dikkat

Destek personeli için Ar-Ge personeli sayısının %10'u aşılmaması şartı var.

Dolayısıyla işletme sadece “Bu çalışan destek personeli” diyerek sınırsız sayıda çalışanı teşvike dahil edemez.

6. MUHASEBECİME HANGİ SORUYU SORMALIYIM?

Muhasebecinize şu soruyu aynen sorun:

“Şirketimizde 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge veya tasarım personeli olarak bildirilebilecek çalışan var mı? Varsa 5746-15746 teşvikinden yararlanıyor muyuz ve işveren SGK hissesinin ne kadarı Hazine tarafından karşılanıyor?”

Ardından şu 5 kontrolü yaptırın:

1. Hangi çalışanlarım 5746 kapsamına giriyor?

2. Bu çalışanların SGK bildirimi doğru kanun numarasıyla yapılıyor mu?

3. Destek personeli varsa %10 sınırını aşıyor muyuz?

4. 5510 kapsamındaki genel prim indirimi uygulandıktan sonra kalan işveren hissesinin yarısı doğru şekilde hesaplanıyor mu?

5. 31 Aralık 2028'e kadar olan teşvik süresinden şirketimiz nasıl yararlanıyor?

ESNAFSORUYOR

“Her yazılımcı bu teşvikten yararlanabilir mi?”

Hayır.

Bir kişinin yazılımcı, mühendis veya teknik personel olması tek başına yeterli değildir. Personelin 5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge/tasarım personeli veya şartları sağlayan destek personeli olması gerekir. Ayrıca fiilen çalışma şartı bulunuyor.

“Devlet çalışanın maaşının yarısını mı ödüyor?”

Hayır.

Destek maaşa yönelik değildir. Uygulama, uygun personelin ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısının karşılanması şeklindedir.

“Destek personelinin tamamı teşvik kapsamında mı?”

Hayır. Destek personeli için Ar-Ge personel sayısının %10'unu aşmama şartı bulunuyor.

“Teşvik ne zamana kadar devam ediyor?”

SGK'nın güncel 2026 bilgisinde teşvikin bitiş tarihi 31 Aralık 2028 olarak gösteriliyor.

ESNAF İÇİN 30 SANİYELİK KONTROL LİSTESİ

Şirketiniz Ar-Ge, yazılım, teknoloji veya tasarım işi yapıyorsa muhasebecinize bugün şu soruları sorun:

☐ 5746 sayılı Kanun kapsamında mıyız?

☐ Ar-Ge/tasarım personelimiz var mı?

☐ Hangi çalışanlarımız teşvik kapsamında?

☐ SGK bildirgelerinde 5746-15746 doğru kullanılıyor mu?

☐ Destek personelinde %10 sınırını kontrol ettik mi?

☐ İşveren SGK hissesinin yarısı için teşvik uygulanıyor mu?

☐ Beyannameler ve prim ödemeleri süresinde yapılıyor mu?

☐ Personelin fiilen Ar-Ge/tasarım faaliyeti yaptığına ilişkin kayıtlarımız düzenli mi?

ESNAFSORUYOR: İŞVERENE EN ÖNEMLİ SORU

“Benim şirketimde Ar-Ge veya tasarım faaliyeti kapsamında çalışan ve SGK prim teşvikinden yararlanabilecek personel var mı?”

Bu sorunun cevabını bilmiyorsanız, muhasebecinizden çalışan bazında teşvik kontrolü isteyin.

Çünkü bazı işletmeler için mesele yeni bir teşvik bulmak değil, zaten mevcut olan teşvikin doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek olabilir.

YASAL DAYANAK

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun – Madde 3

SGK belge/kanun numarası: 5746-15746

Teşvik başlangıcı: 01.04.2008

Güncel bitiş tarihi: 31.12.2028

Teşvik: Sigorta primi işveren hissesinin yarısı

Yetkili kurum: Sosyal Güvenlik Kurumu

SGK'nın 2026 güncel teşvik listesinde Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerine ilişkin bu teşvik halen aktif olarak yer alıyor.

Ar-Ge SGK teşviki 2026, 5746 SGK teşviki, Ar-Ge personeli teşviki, tasarım personeli SGK teşviki, Ar-Ge işveren primi, 5746 teşvik şartları, 5746-15746, SGK Ar-Ge desteği, Ar-Ge merkezi teşvikleri