Bugün piyasadaki en gelişmiş bellek çipleri (Samsung ve SK Hynix'in ürettiği DRAM'ler) bir bit bilgiyi güvenilir şekilde saklamak için yaklaşık 200 bin elektrona ihtiyaç duyuyor — bu, verinin elektriksel gürültüye karışıp kaybolmaması için gereken bir güvenlik payı. Şanghay'daki Fudan Üniversitesi'nden bir ekip ise bu sayıyı fizik biliminin izin verdiği teorik en alt sınıra, yani teke indirdi.
Mikroelektronik profesörü Zhou Peng ve ekibi, 16 Temmuz'da Science dergisinde yayımlanan makalelerinde, oda sıcaklığında tek bir elektronu yakalayıp okuyabilen çalışır durumda bir iki boyutlu (2D) flash bellek cihazı tanıttı. Yarı iletken alanında uzun süredir "kutsal kâse" olarak nitelendirilen bu başarıya ulaşan cihaza "Guiyi" adı verildi.
Guiyi, on milivoltluk zayıf ve geçici bir sinyali sağlam bir 0,5 volta yükseltebiliyor — bu, tek elektronla yapılan önceki tüm girişimlere kıyasla on kat daha iyi bir performans anlamına geliyor.
Sıradan kullanıcı için ne değişecek?
Bu teknolojinin genel kullanıcılar için en somut etkisi, büyük dil modellerinin (LLM) cep telefonlarında minimum güç tüketimiyle çalışabilmesini mümkün kılması olacak — yani yapay zeka, sohbet sırasında "hafızasını kaybetmeden" çok daha az enerjiyle çalışabilecek.
Fudan'ın bellek alanındaki art arda gelen başarıları
Bu, Zhou Peng liderliğindeki ekibin son dönemdeki ikinci önemli bellek buluşu. Ekip, geçtiğimiz yıl da "PoX" adını verdikleri, 400 pikosaniyede çalışabilen (saniyede 2,5 milyar işlem) dünyanın en hızlı yarı iletken şarj bellek cihazını duyurmuştu — bu hız, önceki dünya rekorunun kat kat üzerindeydi.
Daha büyük tabloda: Çin'in yarı iletken bağımsızlık çabası
Bu gelişme, Çin'in ABD'nin gelişmiş çip ve litografi ekipmanı ihracat kısıtlamaları karşısında yarı iletken alanında bağımsızlığa ulaşma çabasını hızlandırdığı bir döneme denk geliyor. Guiyi teknolojisi endüstriyel üretime ölçeklenebilirse, yapay zeka zincirinin tamamındaki bellek mimarisini yeniden tanımlayabileceği değerlendiriliyor.
(Kaynak: South China Morning Post, Fudan Üniversitesi, Science dergisi — 23 Temmuz 2026)
