Türkiye'deki esnaf odaları, ticaret ve sanayi odaları, dernekler, vakıflar ile federasyon ve konfederasyonlar için Avrupa Birliği'nin sunduğu proje bazlı hibe imkânları önemini koruyor.

Bireysel işletmelerin doğrudan başvuramadığı bazı AB programları, meslek kuruluşları ve sivil toplum örgütleri aracılığıyla önemli finansman fırsatları sunuyor. Esnaf ve sanatkâr teşkilatlarını yakından ilgilendiren iki önemli program ve başvuru şartları şöyle:

1) Türkiye-AB Odalar Arası İşbirliği Hibe Programı

Program, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ile Avrupa Ticaret ve Sanayi Odaları Birliği (Eurochambres) tarafından yürütülen "Türkiye-AB İş Dünyası Diyaloğu" (TEBD) projesi kapsamında uygulanıyor.

Programın ikinci dönemi olan TEBD II, 2024-2027 yılları arasında yürütülecek şekilde tasarlandı.

Hibe programının temel amacı, Türkiye ve Avrupa Birliği'ndeki odalar arasında ağ oluşturulmasını ve iletişim fırsatlarının geliştirilmesini sağlayarak uzun vadeli ve sürdürülebilir iş birlikleri kurulmasına katkıda bulunmak.

Program kapsamında ayrıca COVID-19'un etkilerinin azaltılması, döngüsel ekonomiye geçişin desteklenmesi ve odaların üyelerine AB müktesebatı, AB Yeşil Mutabakatı ve dijitalleşme konularında güncel hizmetler sunabilmeleri için kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Kimler başvurabilir?

TOBB üyesi kuruluşlar ile Eurochambres tarafından temsil edilen yerel, bölgesel veya ulusal odalar ve oda birlikleri programa başvurabiliyor.

Ancak tek başına başvuru yapılamıyor.

Başvuru sahiplerinin, Eurochambres'te temsil edilen bir AB üyesi ülke veya aday ülkeden en az bir oda ile ortaklık kurarak proje sunması gerekiyor.

Ne kadar hibe veriliyor?

Onaylanan projelere 100 bin avro ile 150 bin avro arasında hibe desteği sağlanıyor.

Desteklenen alanlar arasında;

• Döngüsel ekonomi,
• AB Yeşil Mutabakatı,
• Dijitalleşme,
• Odaların hizmet kapasitesinin geliştirilmesi,
• Türkiye ve AB'deki iş dünyası kuruluşları arasında iş birliğinin artırılması

gibi başlıklar öne çıkıyor.

Başvurular, ihale makamı olan Merkezi Finans ve İhale Birimi'ne (MFİB) İngilizce olarak yapılıyor.

Program, Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı ve Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu'nun da yer aldığı yapı tarafından duyuruluyor.

2) Sivil Toplum Diyaloğu Hibe Programı

2008 yılından bu yana Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) çerçevesinde yürütülen "Türkiye-AB Sivil Toplum Diyaloğu" programı, Türkiye ve Avrupa Birliği'nden sivil toplum kuruluşlarının ortaklaşa yürüteceği projeleri destekliyor.

Programın Altıncı Dönemi (CSD VI) kapsamında toplam 4,5 milyon avroluk bütçe ayrıldı.

Program ile AB müzakere sürecinin tüm fasıl başlıklarıyla ilgili konularda Türkiye ve AB'deki sivil toplum kuruluşlarının ortak projeler geliştirmesi hedeflendi.

Kimler başvurabilir?

Türkiye'den;

• Dernekler,
• Vakıflar,
• Dernek veya vakıfların federasyonları,
• Dernek veya vakıfların konfederasyonları,
• Kâr amacı gütmeyen kooperatifler

program kapsamında, Avrupa Birliği üyesi ülkelerden kâr amacı gütmeyen kuruluşlarla ortaklaşa proje geliştirebiliyor.

Projeler için 60 bin avro ile 150 bin avro arasında hibe desteği sağlanabiliyor.

Esnaf odaları doğrudan başvurabilir mi?

Burada önemli bir ayrıntı bulunuyor.

Program kapsamında ticaret ve sanayi odaları ile meslek örgütleri ve bunların federasyon veya konfederasyonları doğrudan başvuru sahibi olarak kabul edilmiyor.

Ancak bu kuruluşlar, uygun bir dernek veya vakıf tarafından yürütülen projeye iştirakçi veya ortak olarak dâhil olabiliyor.

Yani bir esnaf odası veya esnaf odaları birliği kendi adına bu programa başvuramasa da, uygun şartları taşıyan bir dernek ya da vakıf tarafından hazırlanan projede ortak olarak yer alabiliyor.

AB hibelerinde ortaklık şartı dikkat çekiyor

Avrupa Birliği'nin bu tür hibe programlarında ortak bir sistem uygulanıyor.

Birçok programda Türkiye'deki kuruluşların tek başına proje sunmasına izin verilmiyor. Türkiye'deki başvuru sahibi kuruluşun, AB üyesi veya programın şartlarında belirtilen aday ülkelerden bir kuruluşla ortaklık kurması gerekiyor.

Ayrıca başvuru sahibi kuruluşun;

• Projeyi kendisinin hazırlaması,
• Projenin uygulanmasında aktif rol üstlenmesi,
• Yeterli teknik kapasiteye sahip olması,
• İdari kapasitesinin bulunması,
• Mali yönetim ve raporlama yapabilecek durumda olması

bekleniyor.

Başka bir kuruluşun projesine yalnızca aracılık etmek veya projeyi başka bir kuruluşa devretmek, programların temel mantığıyla örtüşmüyor.

Hibe çağrıları nereden takip edilebilir?

Esnaf odaları, meslek kuruluşları ve sivil toplum örgütlerinin yeni hibe çağrılarını düzenli olarak takip etmesi büyük önem taşıyor.

Avrupa Birliği tarafından desteklenen hibe programları ve çağrılar, Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı'nın "Güncel Hibeler" bölümünden takip edilebiliyor.

İhale ve sözleşme süreçleri ise Merkezi Finans ve İhale Birimi (MFİB) üzerinden duyuruluyor.

Oda ve borsalar açısından TOBB'un resmi duyuruları da önemli bir takip kanalı olarak öne çıkıyor.

Esnaf teşkilatları için önemli fırsat

AB hibe programları, doğrudan işletme sermayesi veya ticari faaliyet finansmanı sağlamaktan ziyade proje geliştirme ve kurumsal kapasite oluşturma amacı taşıyor.

Bu nedenle esnaf odaları ve birliklerinin;

dijital dönüşüm, yeşil dönüşüm, mesleki eğitim, genç girişimcilik, kadın girişimciliği, sürdürülebilirlik, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve uluslararası iş birlikleri gibi alanlarda proje hazırlaması önemli fırsatlar oluşturabilir.

Özellikle TESK, TOBB, oda ve birlikler ile dernek ve vakıfların yeni çağrıları yakından takip ederek Avrupa'daki kuruluşlarla şimdiden ortaklık geliştirmesi, uygun bir hibe çağrısı açıldığında daha hızlı hareket etmelerini sağlayabilir.

Kaynaklar

• T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı – Türkiye-AB Odalar Arası İşbirliği Hibe Programı
• T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı – Güncel Hibeler
• T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı – Türkiye-AB İş Dünyası Diyaloğu II Hibe Programı Teklif Çağrısı
• T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı – Sivil Toplum Diyaloğu Altıncı Dönem Hibe Programı (CSD VI)
• Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) – Türkiye-AB İş Dünyası Diyaloğu II Hibe Programı
• Merkezi Finans ve İhale Birimi (MFİB) – AB hibe ve ihale duyuruları