KOBİ'ler İstihdamın %68,5'ini Taşıyor, Katma Değer Almanya'yla Eşit
TÜİK'in 24 Aralık 2025'te yayımladığı 2024 KOBİ istatistikleri, küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin Türkiye'de istihdamın %68,5'ini, katma değerin ise %41,2'sini oluşturduğunu gösterdi. Almanya'nın resmî istatistik kurumu Destatis'in KOBİ istatistikleri 2024 verisinde ise KOBİ'ler istihdamın %53,7'sini, katma değerin %41,3'ünü oluşturuyor. Yani iki ülkede katma değer payı neredeyse eşit; istihdam payı ise Türkiye'de yaklaşık 15 puan daha yüksek.
TÜİK KOBİ İstatistikleri 2024: Rakamlar Ne Diyor?
TÜİK'in 2024 KOBİ istatistiklerine göre Türkiye'de 3 milyon 928 bin KOBİ var. Bu, tüm girişimlerin %99,6'sı. KOBİ'ler istihdamın %68,5'ini, cironun %44,1'ini, faktör maliyetiyle katma değerin %41,2'sini oluşturuyor. İhracattaki payları %29,6 (yaklaşık 76 milyar dolar). KOBİ'lerin %35,1'i toptan ve perakende ticaret ile motorlu taşıt onarımı alanında; ardından ulaştırma ve depolama (%15,3) ve imalat (%12,1) geliyor.
Almanya ile KOBİ İstatistikleri Karşılaştırması
| Gösterge (2024) | Türkiye (TÜİK) | Almanya (Destatis) |
|---|---|---|
| KOBİ'lerin işletme payı | %99,6 | %99,3 |
| İstihdam payı | %68,5 | %53,7 |
| Ciro payı | %44,1 | %27,2 |
| Katma değer payı | %41,2 | %41,3 |
İki ülkenin kapsamı birebir aynı değil: Destatis tablosu kamu ve bazı hizmet alanları dışındaki sektörleri kapsıyor. Rakamlar yaklaşık kıyas içindir.
KOBİ İstatistikleri: Çok Çalışan Var, Katma Değer Aynı
Karşılaştırmadaki en dikkat çekici nokta şu: Türkiye'de KOBİ'ler çalışanların çok daha büyük bölümünü istihdam ediyor, ancak toplam katma değerdeki paylar neredeyse aynı. Bu, Türkiye'de KOBİ'lerde çalışan başına üretilen değerin daha düşük olabileceğini düşündürüyor; ancak bu çıkarım iki ülkenin farklı kapsamlarına bağlı olduğu için kesin bir sonuç değil.
KOBİ İstatistikleri: Mikro İşletmeler Ne Kadar Önemli?
Destatis'e göre Almanya'da mikro işletmeler tüm işletmelerin %82,9'unu oluşturuyor, ancak istihdamın %18,0'ını, cironun %6,4'ünü ve katma değerin %11,6'sını sağlıyor. Büyük işletmeler ise işletmelerin yalnızca %0,7'si olduğu halde istihdamın %46,3'ünü, cironun %72,8'ini, katma değerin %58,7'sini üretiyor. Türkiye için aynı kırılımı bu haberde veremiyoruz; TÜİK'in 2023 verisinde mikro işletmelerin ihracat payı %3,4'tü.
KOBİ İstatistikleri Ticarette: Ciro Yüksek, Katma Değer Düşük
TÜİK'in 2023 verisine göre KOBİ'lerin %36,1'i ticaret sektöründeydi. Bu işletmeler KOBİ cirosunun %53,2'sini, ama katma değerin yalnızca %24,8'ini oluşturuyordu. 2024'te ticaretin KOBİ'ler içindeki payı %35,1'e geriledi; ancak 2024 için ticaret sektörünün ciro ve katma değer payına dair rakamı doğrulayamadık.
KOBİ İstatistikleri İhracatta Payın Düştüğünü Gösteriyor
KOBİ'lerin ihracat payı 2023'te %35 (yaklaşık 87 milyar dolar) iken 2024'te %29,6'ya (yaklaşık 76 milyar dolar) geriledi.
Durup Düşündüren Sorular
- İstihdamın %68,5'ini taşıyan KOBİ'ler katma değerin %41,2'sini üretiyorsa, çalışan başına verimlilik nasıl artırılabilir?
- Ticaret sektöründeki KOBİ'lerin ciroda büyük, katma değerde küçük payı ne anlama geliyor?
- KOBİ'lerin ihracat payı bir yılda %35'ten %29,6'ya gerilerken esnaf ve KOBİ'ler ihracata nasıl açılabilir?
ESNAFSESİ ÖZEL YORUMU & BÖLGE/SEKTÖR ESNAFINA ETKİLERİ
Bu rakamlar esnaf için iki şeyi birlikte söylüyor: Türkiye'de KOBİ'ler istihdamın omurgası, ama aynı sayıda insanın çalıştığı işletmeler Almanya'daki kadar katma değer üretmiyor olabilir. Bunun nedeni esnafın az çalışması değil; ölçek, ürün yapısı ve pazara erişim farkı olabilir. Ticaretin KOBİ'ler içindeki ağırlığı, esnaf için ürün ve hizmette fark yaratmanın önemini gösteriyor. Bu bir tahmindir.
Esnafın alabileceği aksiyonlar:
- Ürün ve hizmetinizde katma değer yaratacak bir fark (marka, paketleme, hizmet kalitesi, özel üretim) arayın.
- Satış kanallarınıza dijital satışı ve gerekirse mikro ihracatı ekleyin; ilgili esnaf teşvikleri ve desteklere bakın.
- Çalışan başına gelirinizi ve kâr marjınızı düzenli hesaplayın; verimlilik farkı genellikle buradan görünür hâle gelir.
- İşletmenizi büyütmeden önce küçük işletme rehberi ve meslek odası eğitimlerinden yararlanın.
Daha fazla esnaf haberleri için sayfamızı takip edebilirsiniz.
Okuyucuya soru: İşletmenizin ekonomiye katkısını artırmak için sizce en çok neye ihtiyaç var: finansman, eğitim, dijitalleşme, yoksa pazar erişimi? Yorumlarda paylaşın.
Kaynak: TÜİK KOBİ İstatistikleri 2023 ve 2024, Destatis (Shares of SMEs in selected variables, 2024)
Editör: Esnaf Sesi
Bizi takip edin: Facebook · X · YouTube · Instagram · Telegram · WhatsApp · Bluesky · Mastodon · Pinterest



