Ekonomi bültenlerini açtığınızda duyduğunuz "faiz oranları sabit tutuldu" veya "kredi muslukları dengeli açılıyor" cümleleri, plaza katlarında şık ofislerde oturanlar için bir anlam ifade ediyor olabilir. Ancak Anadolu’nun sanayi sitelerinde, mahalle aralarındaki dükkanlarda ve yerel pazarlarda durum bambaşka. Bugün, esnafın ve KOBİ’lerin her gün karşılaştığı ama bankaların kapılarında "resmi olmayan bir kararla" yüzleştiği "Görünmeyen Finansal Ayrışma" krizini masaya yatırıyoruz.
"Faiz Aynı Ama Kredi Yok!" – Bankaların Sessiz Sektörel Ambargosu
Resmi faiz oranları üzerinde tartışmalar sürerken, bankalar kendi iç risk modelleri üzerinden "sektörel ayrışma" adını verdikleri görünmez bir bariyer kurmuş durumda. Geleneksel ticaretle uğraşan esnaftan, orta ölçekli imalatçıya kadar geniş bir kesim, artık kredi faizinin yüksekliğinden çok, "krediye ulaşamıyor olmaktan" şikayetçi.
Sahadan gelen bilgiler vahim:
"Yüksek Risk" Etiketi: Bankaların risk algoritmaları, geleneksel perakende ve yerel imalat sektörlerini "yüksek riskli" sınıfına soktu. Bu, hiçbir resmi tebliğde yazmayan, ancak şube müdürlerinin "limitimiz kapalı" veya "sektörünüze özel risk değerlendirmesi yapıyoruz" diyerek uyguladığı fiili bir ambargodur.
Teminatta Ulaşılamaz Şartlar: Bir kredi musluğu açılsa bile, talep edilen teminat oranları %300’lere kadar tırmanmış durumda. Bir esnafın, aldığı 1 milyon liralık kredi için 3 milyon liralık gayrimenkul ipoteği göstermesi bekleniyor. Bu, işletmeyi büyütmek değil, işletmeyi bankaya devretmek demektir.
Vade Kısaltma Operasyonu: Uzun vadeli yatırımlar bir yana, esnafın günlük nakit akışını çevireceği "işletme kredileri" bile artık 3-6 aya sıkıştırılmış durumda. Bu da esnafın daha malı rafa dizemeden ödeme takvimiyle boğuşmasına neden oluyor.
İşletmelerin Sessiz Ölümü
Bankaların bu "seçici" tutumu, ekonomide gizli bir erime yaratıyor. Büyük holdingler uygun finansmana erişirken, KOBİ’ler banka şubelerinin önünde eli boş dönüyor. Esnaf Sesi olarak yaptığımız gözlemlerde, pek çok işletmenin aslında "kârlı" olduğu halde, sadece bu finansal ayrışma yüzünden "borç çeviremediği için" kepenk kapattığını görüyoruz.
Bu durum, istihdamın bel kemiği olan esnafın elini kolunu bağlıyor. Yatırım yok, büyüme yok; sadece günü kurtarma çabası var.
Finansal Ayrımcılık Kabul Edilemez!
Bir ekonominin "sürdürülebilir" olması, en küçük dişli olan esnafın çarkının dönmesine bağlıdır. Bankaların "risk yönetimi" adı altında uyguladığı bu sektörel dışlama, aslında geleceğin sanayisini ve yerel ticaretini kendi eliyle kurutmaktır.
Biz Esnaf Sesi olarak soruyoruz: Resmi faiz oranları esnaf için ne ifade ediyor, eğer o paraya ulaşamıyorsak? Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) ve ilgili otoriteleri, bu "görünmeyen" sektörel ayrışmayı incelemeye ve sahada yaşanan bu ayrımcılığa dur demeye çağırıyoruz.
Siz de kendi bankanızda benzer "sektörel limit" engelleriyle karşılaştınız mı? Krediye ulaşmakta yaşadığınız bu görünmez engelleri bizimle paylaşın; sesinizi tüm Türkiye’ye duyuralım.
HABER KAYNAKLARI:
Finansal Analiz ve Saha Gözlemi: Yerel ticaret odaları, sanayi sitesi yönetimleri ve KOBİ finansmanı üzerine faaliyet gösteren esnaf kooperatiflerinden alınan doğrudan saha notları.
Sektörel Gözlem:
Ekonomim Gazetesi – KOBİ’lerin finansmana erişim engelleri dosyası Ekonomi Bültenleri:
Dünya Gazetesi – Bankaların sektörel kredi politikalarındaki değişimler ve KOBİ'lere yansımaları
