Pazarını Bilmeden İhracata Çıkma! Devlet Rapor Masrafının Yüzde 50’sini Karşılıyor

Esnafın Hakkını Biliyor musun?

Bir işletme Almanya'ya, ABD'ye, Suudi Arabistan'a veya başka bir ülkeye ihracat yapmak istediğinde ilk soru genellikle şu oluyor:

“Bu ülkede benim ürünüm satılır mı?”

İşte bu sorunun cevabını bulmak için hazırlanan sektör ve ülke raporları ciddi maliyet oluşturabiliyor.

Ticaret Bakanlığı'nın Pazara Giriş Rapor Desteği, bu noktada devreye giriyor.

5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar'ın 21. maddesine göre, belirli işbirliği kuruluşlarının yurt dışına yönelik pazara giriş stratejileri ve eylem planları oluşturmak, bunları üye şirketlerle paylaşmak amacıyla satın aldığı rapor giderlerinin %50'si destekleniyor.

2026 yılında bu desteğin yıllık üst limiti 14 milyon 795 bin 822 TL olarak uygulanıyor.

Ancak kritik nokta şu:

14,8 milyon TL tek bir şirkete verilen destek değil.

Bu, destekten yararlanabilen işbirliği kuruluşunun rapor giderleri için belirlenen yıllık üst limit.

Bu desteği herkes kullanabilir mi?

Hayır.

Pazara Giriş Rapor Desteği doğrudan her ihracatçı şirkete yönelik değil.

Destekten yararlanabilecek işbirliği kuruluşları arasında;

• Türkiye İhracatçılar Meclisi,
• TOBB,
• DEİK,
• İhracatçı Birlikleri,
• Ticaret ve Sanayi Odaları,
• Organize Sanayi Bölgeleri,
• Endüstri Bölgeleri,
• Teknoloji Geliştirme Bölgeleri,
• TEKMER'ler,
• Sektör dernekleri ve kuruluşları,
• Sektörel Dış Ticaret Şirketleri,
• Ticaret Borsaları,
• İşveren sendikaları,
• Federasyon ve konfederasyonlar,
• İmalatçı dernekleri, birlikleri ve kooperatifleri,
• İhracat konsorsiyumları

bulunuyor.

Yani burada devletin hedefi tek tek şirketlere rapor satın aldırmak değil;

bir kuruluşun hazırladığı pazar bilgisini birden fazla ihracatçıyla buluşturmak.

Hangi raporlar destekleniyor?

Destek kapsamında üç temel rapor grubu bulunuyor.

1. Sektör raporları

Örneğin;

• Mobilya sektörü,
• Ayakkabı sektörü,
• Tekstil,
• Gıda,
• Makine,
• Otomotiv yan sanayi,
• Kozmetik

gibi belirli bir sektörün yurt dışındaki durumunu inceleyen raporlar.

2. Ülke raporları

Örneğin;

Almanya pazarı

ABD pazarı

Suudi Arabistan pazarı

Birleşik Arap Emirlikleri pazarı

gibi belirli ülkelerin ticari yapısını inceleyen raporlar.

3. Yurt dışında yerleşik şirket veya marka raporları

Belirli bir yabancı şirket veya marka hakkında hazırlanan ticari raporlar da destek kapsamına girebiliyor.

Örneğin bir Türk üretici, yurt dışındaki potansiyel bir şirketi müşterisi veya iş ortağı olarak değerlendirmek istiyorsa bu tür raporlar kullanılabilir.

Devlet ne kadarını karşılıyor?

Temel destek oranı:

%50

2026 yıllık destek üst limiti:

14.795.822 TL

Örneğin destek kapsamına giren bir işbirliği kuruluşu 2 milyon TL'lik uygun rapor satın alırsa, mevzuattaki şartların karşılanması halinde bunun 1 milyon TL'ye kadar olan kısmı destek hesabına girebilir.

Ama burada yine önemli bir ayrım var:

Bu bir otomatik ödeme değildir.

Raporun uygunluğu, ön onayı, ödeme belgeleri ve Bakanlık değerlendirmesi gerekiyor.

Raporu satın almadan önce dikkat!

İşbirliği kuruluşunun raporu satın alıp daha sonra Bakanlığa:

“Bu raporu destek kapsamına alır mısınız?”

demesi yeterli değil.

Mevzuata göre rapor desteğinden yararlanmak isteyen kuruluşun öncelikle Bakanlığa başvurması ve ön onay alması gerekiyor.

Bakanlık raporu;

• İçerik,
• Amaca uygunluk,
• Bütçe

açısından değerlendiriyor.

Dolayısıyla en kritik kural:

Önce ön onay, sonra rapor alımı.

Her rapor desteklenmiyor

Burada işletmelerin ve odaların özellikle dikkat etmesi gereken iki önemli istisna var.

E-ticaret sitesi üyeliği desteklenmiyor

Bir e-ticaret sitesine üyelik için ödenen ücret, bu destek kapsamında rapor gideri olarak değerlendirilmiyor.

Ücretsiz alınabilecek rapora para ödenirse destek yok

Eğer rapor;

• Bakanlığın yurt dışı temsilcisinden,
• Açık kaynaklardan,
• Başka kaynaklardan

ücretsiz olarak temin edilebilecek nitelikteyse, bunun için yapılan ödeme destek kapsamında değerlendirilmiyor.

Bu nedenle “internette bulduğumuz bilgileri bir rapora dönüştürelim ve devletten destek alalım” anlayışı doğru değil.

Rapor kaç yıllık olabilir?

Destek kapsamına alınacak satın alınmış raporun, ödeme belgesi tarihi itibarıyla en fazla 2 yıllık olması gerekiyor.

Bu ayrıntı özellikle hazır sektör raporu satın alan kuruluşların dikkat etmesi gereken bir konu.

Örneğin:

2026 yılında ödeme yapıyorsanız, destek konusu raporun ödeme tarihi itibarıyla iki yıldan eski olmaması gerekiyor.

Veri tabanı üyeliği de mümkün

Destek yalnızca PDF şeklinde satın alınan raporlardan ibaret değil.

Bir veri tabanı üyeliği de belirli şartlarla destek kapsamına girebiliyor.

Ancak önemli bir şart var:

Ticaret Bakanlığı'nın söz konusu veri tabanına tam erişiminin sağlanması gerekiyor.

Bu erişimi sağlamak işbirliği kuruluşunun sorumluluğunda. Bakanlığın erişimi için ayrıca ödenen ücretler destek kapsamında değerlendirilmiyor.

En önemli nokta: Raporu üyeler de kullanacak

Bu desteğin amacı yalnızca kuruluşun kendi arşivine rapor koyması değil.

Raporların;

işbirliği kuruluşunun yurt dışına yönelik pazara giriş stratejileri ve eylem planlarının oluşturulmasında kullanılması ve üye şirketlerle paylaşılması

amaçlanıyor.

Örneğin bir Ticaret ve Sanayi Odası düşünün.

Oda;

“Mobilya sektörünün Almanya pazarına giriş raporu”

satın alıyor.

Ardından raporu mobilya sektöründeki üyeleriyle paylaşarak;

• Hangi ürünler satılıyor?
• Ortalama fiyatlar ne?
• Rakip ülkeler kim?
• Hangi satış kanalları kullanılıyor?
• Hangi belgeler gerekiyor?
• Alıcı profili nasıl?
• Pazarın büyüklüğü ne?
• Hangi şehirlerde yoğunlaşma var?

gibi soruların cevaplarını üyelerine sunabiliyor.

İşte destek mekanizmasının temel amacı bu.

Odanız bu desteği kullanabilir

Burada esnaf açısından önemli bir fırsat ortaya çıkıyor.

Bir esnaf veya küçük işletme tek başına pahalı bir sektör raporu satın almak yerine bağlı olduğu;

oda + birlik + sektör kuruluşu

üzerinden bu çalışmanın yapılmasını talep edebilir.

Örneğin bir oda şu çalışmayı yaptırabilir:

“İzmir'deki ayakkabı üreticileri için Almanya, Fransa ve Hollanda pazar araştırması.”

Ardından rapor, projeye dahil edilen işletmelerin ihracat stratejilerinde kullanılabilir.

Bu nedenle esnafın sadece:

“Devletin bana hangi desteği var?”

diye değil,

“Odam benim için hangi devlet desteğini kullanıyor?”

diye de sorması gerekiyor.

6 aylık süreyi kaçırmayın

Ön onay alındıktan ve rapor satın alındıktan sonra ödeme başvurusunun da süresi bulunuyor.

Destek ödeme başvurusu, ödeme belgesi tarihinden itibaren en geç 6 ay içerisinde yapılmalı.

Bu sürenin hesabında başvurunun DYS üzerinden gönderildiği tarih dikkate alınıyor.

Yani:

Raporu aldım → dosyayı bir kenara koydum → birkaç ay sonra bakarım

mantığı riskli.

Eksik belge varsa ne olacak?

Bakanlık veya incelemeci kuruluş eksik belge bildirirse, eksikliklerin genel olarak 3 ay içinde tamamlanması gerekiyor.

İlk eksiklik bildiriminde yer almayan başka eksiklikler daha sonra ortaya çıkarsa, Bakanlığın uygun görüşüyle bir defaya mahsus 3 aya kadar ilave süre verilebiliyor.

Bu nedenle DYS bildirimlerinin düzenli kontrol edilmesi gerekiyor.

Ödeme elden yapılabilir mi?

Hayır.

Destek kapsamındaki ödemelerin işbirliği kuruluşu tarafından bankacılık kanalıyla yapılması gerekiyor.

Kredi kartıyla yapılan ödemeler de belirli şartlarla kabul ediliyor.

Banka hesabına elden yatırılan ödemeler ile müşteri çeki veya cirolu çekle yapılan ödemeler destek kapsamında değerlendirilmiyor.

Fatura kimin adına kesilecek?

Bu da kritik.

Rapor için düzenlenen fatura veya harcamayı tevsik eden belgenin işbirliği kuruluşu adına düzenlenmesi ve ödemenin de işbirliği kuruluşu tarafından yapılması gerekiyor.

Yani bir oda raporu satın alıyorsa;

fatura → oda

ödeme → oda

şeklinde belgelenmeli.

Vergi ve SGK borcu da kontrol ediliyor

Destek ödemesi öncesinde başvuru sahibinin Hazine ve Maliye Bakanlığı ile SGK'ya vadesi geçmiş borcu bulunup bulunmadığı kontrol ediliyor.

Borç bulunması halinde mevzuattaki mahsup kuralları uygulanabiliyor.

Dolayısıyla destek tutarının tamamının doğrudan banka hesabına geçeceği varsayılmamalı.

Belgeleri 10 yıl saklayın

DYS üzerinden sunulan belgelerin asıllarının, gerektiğinde denetim ve incelemede kullanılmak üzere en az 10 yıl saklanması zorunlu.

Bu nedenle;

sözleşme + fatura + banka dekontu + rapor + ön onay belgeleri

dosyalanmalı ve arşivlenmeli.

ESNAFIN HAKKINI BİLİYOR MUSUN?

Bu destek doğrudan tek tek esnafa ödeme yapan bir sistem değil.

Ama esnafın bağlı olduğu kuruluşun kullanabileceği bir destek.

Bu nedenle odalar, birlikler ve sektör kuruluşları üyelerine şu soruyu sormalı:

“Hangi ülkeye ihracat yapmak istiyorsunuz?”

Sonra üyelerin cevaplarına göre ortak bir pazar araştırması ve rapor satın alma çalışması planlanabilir.

Örneğin;

“Odamız üyelerinin Almanya pazarına girişini araştırıyoruz.”

veya

“Sektörümüzün Suudi Arabistan pazarındaki fırsatlarını araştırıyoruz.”

gibi çalışmalar bu mekanizmanın amacına uygun şekilde değerlendirilebilir.

Muhasebecinize değil, Odanıza şu soruyu sorun

“Odamız veya bağlı olduğumuz sektör kuruluşu 5973 sayılı Kararın 21. maddesindeki Pazara Giriş Rapor Desteği'nden yararlanıyor mu?”

Ardından:

“Bizim sektörümüz için hangi ülke ve sektör raporlarının satın alınmasını talep edebiliriz?”

diye sorun.

Bu iki soru, esnafın doğrudan kullanamadığı ama bağlı olduğu kuruluş üzerinden faydalanabileceği bir destek mekanizmasını gündeme getirebilir.

ESNAFSORUYOR

“Ben tek başıma 500 bin TL'lik pazar raporu satın alırsam devlet yarısını öder mi?”

Bu destek kapsamında hayır.

5973 sayılı Kararın 21. maddesindeki destek, doğrudan şirketlere değil, mevzuatta sayılan işbirliği kuruluşlarının satın aldığı raporlara yönelik.

Ancak şirketler, bağlı oldukları oda, birlik veya ilgili sektör kuruluşundan kendi pazarları için rapor çalışması yapılmasını talep edebilir.

ESNAFIN KONTROL LİSTESİ

☐ Bağlı olduğum oda veya kuruluş bu desteği biliyor mu?

☐ Hedef ülkemiz belli mi?

☐ Sektörümüz için özel bir pazar raporuna ihtiyaç var mı?

☐ Rapor satın alınmadan önce Bakanlıktan ön onay alınacak mı?

☐ Rapor ödeme tarihinde 2 yıldan eski mi?

☐ Rapor sektör, ülke veya yabancı şirket/marka odaklı mı?

☐ Rapor üye şirketlerle paylaşılacak mı?

☐ Fatura işbirliği kuruluşu adına mı?

☐ Ödeme banka üzerinden mi yapılacak?

☐ 6 aylık başvuru süresi takip ediliyor mu?

☐ DYS bildirimleri kontrol ediliyor mu?

☐ Belgeler en az 10 yıl saklanacak mı?

Kısacası

Pazara Giriş Rapor Desteği'nin mantığı oldukça basit:

Araştır → doğru pazarı seç → raporu üyelerle paylaş → ihracat stratejisini oluştur.

2026 yılında destek oranı %50, yıllık üst limit ise 14 milyon 795 bin 822 TL.

Fakat bu tutar tek bir şirkete verilen para değil. Destek, mevzuatta sayılan işbirliği kuruluşlarının uygun rapor giderleri için uygulanıyor.

En önemli üç kural ise:

Önce ön onay.

Ödeme banka üzerinden.

Ödeme tarihinden itibaren 6 ay içinde başvuru.

Ve unutmayın:

Bazen esnafın alabileceği destek, doğrudan kendi şirketinin başvurusunda değil, bağlı olduğu odanın kullanabileceği destekte saklı olabilir.

Yasal Dayanak

5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar – Madde 21

Pazara Giriş Rapor Desteğine İlişkin Genelge

2026 Destek Üst Limitleri – Madde 21

Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı.