ABD'de yürürlüğe giren No Surprises Act kapsamındaki bağımsız uyuşmazlık çözüm sürecinde radyoloji hizmet sağlayıcılarının 2023-2025 döneminde yaklaşık 1,03 milyar dolarlık karar aldığı bildirildi. Georgetown Üniversitesi araştırmacılarının Health Affairs'te yayımlanan analizine göre, aynı dönemde söz konusu tahkim sisteminin toplam maliyeti 22,4 milyar dolara ulaştı. Ancak radyoloji kuruluşları, araştırmanın bazı hesaplamalarının tartışmalı olduğunu ve karar tutarlarının doğrudan tahsil edilen para anlamına gelmediğini savunuyor.
ABD sağlık sisteminde hastaların beklemediği yüksek faturaları sınırlandırmayı amaçlayan No Surprises Act, sağlık hizmeti sunucuları ile sigorta şirketleri arasındaki ödeme anlaşmazlıklarının çözümünde bağımsız tahkim mekanizması oluşturdu.
Sistem özellikle hastanın sigorta ağı dışındaki bir sağlık hizmeti sağlayıcısından hizmet aldığı durumlarda ortaya çıkan ödeme anlaşmazlıklarını çözmeyi amaçlıyor.
Yeni araştırma, bu sistemin özellikle radyoloji, acil tıp ve bazı diğer uzmanlık alanlarında yüksek sayıda uyuşmazlığa sahne olduğunu ortaya koydu.
Türkiye'de sağlık hizmetlerinin kapasitesi ve sağlık yatırımlarına ilişkin gelişmeler de son dönemde yakından takip ediliyor. Esnaf Sesi'nin İzmir'e yapılması planlanan 1.800 yataklı ikinci şehir hastanesi haberinde de sağlık altyapısındaki yatırımların hizmet kapasitesi ve çevresindeki ekonomik faaliyetler açısından taşıdığı önem ele alınmıştı.
Radyoloji 1,03 milyar dolarlık karar aldı
Radiology Business'ın aktardığı Health Affairs araştırmasına göre radyoloji hizmetleri, 2023 ile 2025 yılları arasında No Surprises Act kapsamındaki bağımsız uyuşmazlık çözüm sürecinde yaklaşık 1,03 milyar dolarlık ödüle konu oldu.
Radyoloji, toplam uyuşmazlıkların yaklaşık yüzde 29'unu oluşturarak en fazla başvuru yapılan uzmanlık alanlarından biri haline geldi. Acil tıp ise yaklaşık yüzde 41'lik payla ilk sırada yer aldı.
Araştırmaya göre 2025 yılında sağlık hizmeti sağlayıcıları uyuşmazlıkların yaklaşık yüzde 85'ini kazandı.
Ancak bu oran, sağlık kuruluşlarının her kazandığı dosyada belirlenen paranın tamamını tahsil ettiği anlamına gelmiyor.
Nitekim radyoloji kuruluşlarından Radiology Associates of North Texas, kendileri için bağlayıcı olarak belirlenen yaklaşık 4,8 milyon dolarlık kararın yalnızca yaklaşık 1 milyon dolarını tahsil edebildiklerini bildirdi.
Tahkim sisteminin toplam maliyeti 22,4 milyar dolara çıktı
Georgetown Üniversitesi araştırmacılarının analizine göre No Surprises Act kapsamındaki bağımsız uyuşmazlık çözüm sisteminin 2023-2025 arasındaki toplam maliyeti yaklaşık 22,4 milyar dolar oldu.
Bu tutarın yaklaşık:
- 15,6 milyar doları hakemler tarafından belirlenen ödeme tutarlarını,
- 4,2 milyar doları iç idari maliyetleri,
- 2,7 milyar doları ise tahkim kuruluşları ve ilgili idari ücretleri oluşturdu.
Araştırmacılar, toplam maliyetin daha önce yapılan yaklaşık 5 milyar dolarlık tahminlerin oldukça üzerinde olduğunu belirtiyor. 2025 yılındaki toplam IDR maliyetinin ise 16,6 milyar dolara ulaştığı ve bir önceki yıla göre yaklaşık 3,5 kat arttığı hesaplandı.
Uyuşmazlıkların sayısı bir yılda yüzde 77 arttı
Araştırmaya göre sistemdeki maliyet artışının en önemli nedenlerinden biri başvuru sayısındaki hızlı yükseliş.
Uyuşmazlıkların sayısı 2024'ten 2025'e yüzde 77 arttı. Aynı dönemde belirlenen ödeme tutarlarında ise yüzde 264'lük artış yaşandı.
Bu durum, sağlık hizmetlerinde sigorta şirketleri ile sağlayıcılar arasındaki fiyat anlaşmazlıklarının yalnızca ABD'deki sağlık kuruluşlarını değil, doğrudan sistemin toplam maliyetini de etkileyebileceğini gösteriyor.
Radyoloji kuruluşları araştırmaya itiraz ediyor
Araştırmanın sonuçları sağlık hizmeti sağlayıcıları tarafından tamamen kabul edilmiş değil.
Zotec Partners'ın düzenleyici işler yöneticisi Ed Gaines, araştırmadaki bazı rakamların yanlış veya yanıltıcı olduğunu savundu.
Gaines'e göre toplam rakamın yaklaşık 2,5 milyar dolarlık bölümü hatalı kararlar kapsamında değerlendiriliyor ve bu kararların yeniden açılarak düzeltilmesine yönelik federal bir mekanizma bulunuyor.
Ayrıca 2025'teki kararların üçte birinden fazlasının sigorta şirketlerinin teklif vermemesi nedeniyle sağlayıcıların otomatik olarak kazanmasından kaynaklandığı ileri sürüldü.
Bu nedenle sağlık hizmeti sağlayıcıları, yalnızca tahkim kararlarının toplam tutarına bakılarak sistemin maliyetinin değerlendirilmesinin doğru olmayacağını savunuyor.
Asıl tartışma: "Adil fiyat" nasıl belirlenecek?
Sistemin merkezindeki önemli kavramlardan biri Qualifying Payment Amount (QPA) olarak adlandırılan ödeme ölçütü.
QPA, belirli sağlık hizmetleri için sigorta şirketlerinin ağ içindeki sözleşmeli ortalama ödeme oranlarını temel alan bir ölçüt olarak kullanılıyor.
Sağlık hizmeti sağlayıcılarının itirazı ise QPA'nın bazı durumlarda gerçek piyasa fiyatını yeterince yansıtmadığı yönünde.
Radiology Associates of North Texas, bazı sigorta şirketlerinin QPA tekliflerinin mevcut ağ içi sözleşmeli ücretlerin yaklaşık yüzde 21 altında kaldığını belirtiyor. Bu nedenle sağlayıcılar, QPA'nın düşük belirlenmesi halinde bunun üzerindeki bir tahkim kararının aslında sağlık hizmeti fiyatlarını şişirmek değil, düşük belirlenen referans fiyatı düzeltmek anlamına gelebileceğini savunuyor.
Sigorta şirketleri ile sağlık kuruluşları arasında gerilim
Amerikan Radyoloji Koleji de araştırmanın sonuçlarına itiraz eden kuruluşlar arasında.
Kurum, uyuşmazlık sayısının yüksek olmasının önemli nedenlerinden birinin sigorta şirketlerinin makul ağ içi ücretler üzerinde anlaşmaya yanaşmaması olduğunu savunuyor.
Bu tartışma, sağlık hizmetlerinin finansmanında sigorta şirketleri, hastaneler, doktorlar ve hastalar arasındaki fiyat dengesi konusunu yeniden gündeme getiriyor.
Hastalar açısından neden önemli?
No Surprises Act'in temel amaçlarından biri, hastaların sağlık hizmeti alırken beklemedikleri yüksek faturalarla karşılaşmasını engellemek.
Ancak sağlayıcılar ile sigorta şirketleri arasındaki ödeme anlaşmazlıklarının artması, sistemin uzun vadeli maliyetleri konusunda yeni tartışmalar oluşturuyor.
Georgetown araştırmacıları, artan tahkim maliyetlerinin sağlık hizmetlerinin genel maliyetini yükselterek tüketiciler ve işverenler üzerinde ek yük oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.
Sağlık hizmeti sağlayıcıları ise asıl sorunun düşük sigorta teklifleri ve gerçek piyasa fiyatını yansıtmayan ödeme ölçütleri olduğunu savunuyor.
Dolayısıyla tartışmanın iki tarafı da farklı bir maliyet kaynağına işaret ediyor.
Türkiye'deki sağlık sektörü için hangi mesajlar çıkıyor?
ABD'deki tartışma Türkiye'nin sağlık sistemiyle birebir aynı değil. Ancak sağlık hizmetlerinin finansmanı, özel sağlık kuruluşlarının sürdürülebilirliği ve sağlık hizmetlerinin maliyetlerinin kontrol altında tutulması Türkiye'deki işletmeler açısından da önemli konular.
Özellikle özel hastaneler, tıbbi görüntüleme merkezleri, laboratuvarlar, medikal firmalar ve sağlık hizmetlerine ürün sağlayan KOBİ'ler, sağlık sektöründeki ödeme modellerinden doğrudan etkilenebiliyor.
Esnaf Sesi'nin sağlık yatırımlarının bölgesel ekonomi üzerindeki etkisini ele aldığı Tınaztepe Şehir Hastanesi haberinde de görüldüğü gibi, büyük sağlık yatırımları yalnızca hastaneleri değil; ulaşım, yeme-içme, lojistik, teknik hizmetler ve diğer tedarik alanlarını da ilgilendiriyor.
Bu nedenle sağlık sektöründeki finansal düzenlemeler, geniş bir işletme zincirini etkileyebiliyor.
Sağlık teknolojileri ve tıbbi cihaz pazarı da büyüyor
Sağlık sisteminin finansmanıyla birlikte sağlık teknolojileri de ekonomik açıdan önem kazanıyor.
Esnaf Sesi'nin yapay zekâ destekli ilaç tasarımı ve yerli ilaç geliştirme üzerine yayımladığı haberde, yapay zekânın sağlık araştırmalarında süreçleri hızlandırabilecek bir araç olarak öne çıktığı aktarılmıştı.
Benzer şekilde tıbbi görüntüleme, yapay zekâ destekli tanı sistemleri ve dijital sağlık teknolojileri önümüzdeki dönemde sağlık ekonomisinin önemli alanlarından biri olabilir.
Bu gelişmeler, teknoloji üreten yerli firmalar ve sağlık sektörüne hizmet veren KOBİ'ler açısından yeni pazarlar oluşturabilir.
ABD'de reform çağrısı yapılıyor
Georgetown araştırmacıları, artan uyuşmazlık ve maliyetlerin kontrol altına alınması için Kongre'nin sistemi yeniden değerlendirmesi gerektiğini savunuyor.
Öneriler arasında bağımsız uyuşmazlık çözüm sisteminin yerine farklı bir ödeme standardı getirilmesi veya hakemlerin değerlendirmelerinde kullandığı kriterlerin değiştirilmesi bulunuyor.
Ancak sağlık hizmeti sağlayıcıları, QPA'nın doğru belirlenmesi, sigorta şirketlerinin tekliflerinin gerçek piyasa koşullarını yansıtması ve ödeme yükümlülüklerinin yerine getirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde ABD'de sağlık hizmetlerinin fiyatlandırılması ve sigorta sisteminin işleyişi konusunda yeni düzenlemeler gündeme gelebilir.
Esnaf Sesi'nin değerlendirmesi
ABD'deki No Surprises Act tartışması, sağlık hizmetlerinde fiyatlandırmanın ne kadar karmaşık bir ekonomik yapı olduğunu ortaya koyuyor.
Radyoloji sektörünün üç yılda yaklaşık 1,03 milyar dolarlık tahkim kararına konu olması dikkat çekici olsa da, verilen kararların tamamının sağlık kuruluşlarının kasasına giren para olmadığı özellikle vurgulanmalı. Sağlık kuruluşlarının kendileri de karar tutarları ile fiilen tahsil edilen miktarlar arasında önemli farklar bulunduğunu belirtiyor.
Esnaf Sesi olarak değerlendirmemiz; sağlık hizmetlerinde hem hastanın korunması hem sağlık kuruluşlarının sürdürülebilirliği hem de kamu ve özel sigorta sistemlerinin maliyetlerinin kontrol altında tutulması arasında dengeli bir model kurulmasının önemli olduğu yönünde.
Türkiye açısından da sağlık yatırımları büyürken yalnızca hastane sayısına veya yatak kapasitesine değil, sağlık hizmetlerinin finansmanı, tedarik zinciri, yerli medikal üretim, sağlık teknolojileri ve sağlık işletmelerinin sürdürülebilirliğine birlikte bakılması gerekiyor.
Çünkü sağlık ekonomisindeki her değişiklik yalnızca doktorları ve hastaneleri değil; medikal tedarikçilerden yazılım şirketlerine, lojistik işletmelerinden çevredeki küçük esnafa kadar geniş bir ekonomik çevreyi etkileyebiliyor.
Kaynak: Radiology Business
Kaynak haber: Radiology scores over $1B through No Surprises Act's independent dispute-resolution process
Yazar: Marty Stempniak
Yayın tarihi: 27 Ağustos 2026
Araştırma kaynağı: Health Affairs / Georgetown University Center on Health Insurance Reforms
Etiketler: #EsnafSesi #Sağlık #SağlıkSektörü #Radyoloji #SağlıkEkonomisi #ABD #NoSurprisesAct #SağlıkSigortası #Hastane #SağlıkYatırımları #KOBİ #Esnaf #Medikal #TıbbiCihaz #SağlıkTeknolojileri #YapayZeka #DijitalSağlık #Ekonomi #SağlıkHizmetleri #Sigorta
