snafın Hakkını Biliyor musun?

Tasarımcıları Dünyaya Taşıyana Devlet Desteği: Sergi, Bienal ve Tasarım Yarışmalarına Destek

Türkiye'de tasarım üreten gençler, tasarımcılar ve firmalar için yalnızca ürün ortaya çıkarmak yetmiyor. Tasarımın sergilenmesi, tanıtılması, uluslararası pazara çıkarılması ve markalaştırılması da gerekiyor.

Ticaret Bakanlığı bu amaçla, işbirliği kuruluşlarının gerçekleştirdiği belirli tasarım organizasyonlarını destekliyor.

5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar'ın 26. maddesi kapsamında;

• Tasarım sergileri,
• Bienaller,
• Tasarım fuarları,
• Tasarım yarışmaları,
• Bu faaliyetlerin tanıtım, reklam ve pazarlama çalışmaları

destek kapsamına alınabiliyor.

Destek oranı %50, proje başına temel üst limit ise 3 milyon TL olarak düzenlenmiş durumda.

Devlet burada neyi destekliyor?

Amaç yalnızca bir etkinlik düzenlemek değil.

Destek mekanizmasının temelinde;

Türk tasarım kültürünün oluşturulması ve yaygınlaştırılması, Türk tasarımcılarının ve Türk tasarımlarının yurt içi ve yurt dışı pazarlarda tanıtılması, pazarlanması ve markalaşması bulunuyor.

Bu nedenle bir tasarım organizasyonu planlayan kuruluşun şu soruyu sorması gerekiyor:

“Bu organizasyon Türk tasarımının tanıtımına ve pazarlanmasına nasıl katkı sağlayacak?”

Hangi organizasyonlar destekleniyor?

5973 sayılı Karar kapsamında özellikle şu faaliyetler öne çıkıyor:

🎨 Tasarım sergileri

Türk tasarımcıların çalışmalarının hedef kitleyle buluşturulmasına yönelik sergiler.

🌍 Bienaller

Tasarım alanındaki uluslararası nitelikli bienal organizasyonları.

🏢 Tasarım fuarları

Tasarımcıların ve tasarım ürünlerinin profesyonel ziyaretçilerle buluşturulmasına yönelik fuarlar.

🏆 Tasarım yarışmaları

Yeni tasarımcıların ortaya çıkarılması ve desteklenmesine yönelik yarışmalar.

Bunlarla bağlantılı tanıtım, reklam ve pazarlama faaliyetlerinin giderleri de destek kapsamına girebiliyor.

En dikkat çekici destek: Yarışmayı kazanan genç tasarımcıya eğitim

Destek yalnızca organizasyonun kendisiyle sınırlı değil.

Ticaret Bakanlığı'nın düzenlemesine göre, işbirliği kuruluşları tarafından gerçekleştirilen tasarım yarışmalarında dereceye giren yıllık en fazla 60 kişinin yurt dışındaki eğitim giderleri ile aylık 20.000 TL'yi aşmamak üzere yaşam giderlerine ilişkin harcamalar, 1 yıl boyunca %100 oranında desteklenebiliyor.

Bu, genç tasarımcılar açısından oldukça farklı bir destek mekanizması.

Yani yarışmada dereceye giren tasarımcı için mesele yalnızca ödül almak değil.

Yurt dışında eğitim ve yaşam sürecinin belirli giderleri de destek kapsamına girebiliyor.

Burada önemli ayrıntı: Para doğrudan tasarımcıya verilmiyor

Bu destek maddesini okurken yapılabilecek en önemli hata bu.

Madde 26'nın ilk fıkrasındaki organizasyon desteği, işbirliği kuruluşlarının gerçekleştireceği faaliyetlere yönelik.

Yani herhangi bir tasarımcı:

“Ben sergi açacağım, devlet bana 3 milyon TL verecek.”

şeklinde düşünmemeli.

Destek mekanizması, uygun nitelikteki işbirliği kuruluşunun gerçekleştirdiği proje ve faaliyetlerin giderleri üzerinden işliyor.

Kimler işbirliği kuruluşu olabilir?

5973 kapsamındaki işbirliği kuruluşları arasında farklı kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, ihracatçı birlikleri, odalar, sektör kuruluşları ve benzeri yapılar bulunabiliyor.

Dolayısıyla örneğin:

Bir sektör kuruluşu + tasarımcılar + işbirliği kuruluşu

bir araya gelerek Türkiye'nin tasarım gücünü yurt dışına taşıyacak bir organizasyon oluşturabilir.

Burada asıl önemli olan kuruluşun mevzuatta işbirliği kuruluşu olarak tanımlanan yapılardan biri olması ve projenin Bakanlık tarafından uygun bulunmasıdır.

Devlet ne kadarını karşılıyor?

5973 sayılı Karar'ın 26. maddesine göre organizasyon giderleri:

%50 oranında

ve

proje başına 3.000.000 TL'ye kadar

destekleniyor.

Burada özellikle altını çizelim:

3 milyon TL = doğrudan alınan para değildir.

Bu rakam proje başına destek üst limitidir.

Örneğin uygun bulunan destek kapsamındaki giderler 4 milyon TL ise %50 oran üzerinden hesaplama yapılır.

Giderlerin niteliği, destek kapsamı ve ilgili mevzuat hükümleri ayrıca değerlendirilir.

Tasarım yarışması düzenleyen kuruluşlar dikkat!

Bir tasarım yarışması düzenliyorsanız yalnızca ödül bütçesine bakmayın.

Projenin;

• Organizasyon yapısı,
• Tanıtımı,
• Reklam çalışmaları,
• Pazarlama faaliyetleri,
• Yarışmanın tasarım kültürüne katkısı,
• Dereceye giren tasarımcıların eğitim programı

gibi unsurlarının destek mevzuatına uygun şekilde planlanması gerekiyor.

Çünkü destek mekanizması yalnızca “yarışma yaptım” demiyor.

Tasarım kültürünün geliştirilmesi ve Türk tasarımının pazarlanmasını hedefliyor.

Yurt dışı eğitim desteğinde rakamlar dikkat çekiyor

Yarışmada dereceye giren tasarımcılar için:

Yurt dışı eğitim giderleri: %100 destek

Yaşam giderleri: Aylık en fazla 20.000 TL

Süre: 1 yıl

Yıllık yararlanabilecek kişi sayısı: En fazla 60 kişi

olarak düzenlenmiş durumda.

Buradaki 60 kişilik sınır, yarışmayı düzenleyen kuruluşun istediği kadar kişiyi otomatik olarak destek kapsamına alabileceği anlamına gelmiyor.

Tasarımcıların belirlenmesi ve uygunluk kriterleri Bakanlığın yayımladığı düzenlemeler çerçevesinde yürütülüyor.

Ticaret Bakanlığı ayrıca tasarımcıların yurt dışı eğitimine yönelik uluslararası tasarım okullarını ve başvuru belgelerini güncel genelge eklerinde yayımlıyor.

Esnaf ve KOBİ açısından neden önemli?

İlk bakışta bu destek sadece tasarımcılarla ilgili gibi görünebilir.

Ancak özellikle;

• Mobilya,
• Tekstil,
• Hazır giyim,
• Ayakkabı,
• Deri,
• Ev eşyası,
• Takı ve aksesuar,
• Endüstriyel ürün,
• Ambalaj,
• Dekorasyon,
• Gastronomi ürünlerinin sunum ve tasarımı

gibi alanlarda tasarım doğrudan ürünün ihracat değerini etkileyebiliyor.

Bu nedenle bir oda, birlik, sektör kuruluşu veya diğer uygun bir işbirliği kuruluşu tarafından düzenlenen tasarım organizasyonu, aynı zamanda KOBİ'lerin yeni pazarlara ulaşmasına aracılık edebilecek bir platform haline gelebilir.

ESNAF SORUYOR

“Ben tasarımcıyım. Tek başıma bu 3 milyon TL'lik desteğe başvurabilir miyim?”

Hayır.

3 milyon TL'lik organizasyon desteği, tasarım organizasyonunu gerçekleştiren uygun işbirliği kuruluşunun projesine yönelik.

Ancak uygun bir tasarım yarışmasında dereceye girmeniz halinde yurt dışı eğitim ve yaşam desteği mekanizmasından yararlanma ihtimaliniz bulunuyor.

“Her tasarım fuarı destekleniyor mu?”

Hayır.

Faaliyetin 5973 sayılı Karar ve ilgili Genelge kapsamında değerlendirilmesi ve Bakanlık tarafından uygun bulunması gerekiyor.

“Yarışmada dereceye girersem yurt dışında eğitim alabilir miyim?”

Mevzuatta belirlenen şartları karşılayan derece sahipleri için yurt dışındaki eğitim giderleri ile belirlenen sınır dahilindeki yaşam giderleri desteklenebiliyor.

“Devlet 20 bin TL maaş mı veriyor?”

Hayır.

Düzenlemedeki aylık 20.000 TL, dereceye giren uygun tasarımcıların yurt dışındaki yaşam giderleri için belirlenen aylık üst sınırdır.

ESNAFIN KONTROL LİSTESİ

Bir tasarım organizasyonuna katılmadan veya böyle bir organizasyon düzenlemeden önce:

☐ Organizasyonu düzenleyen kuruluş işbirliği kuruluşu mu?

☐ Proje 5973 sayılı Karar kapsamında mı?

☐ Bakanlık onay süreci tamamlandı mı?

☐ Sergi/fuar/bienal/yarışmanın amacı Türk tasarımının tanıtımına yönelik mi?

☐ Tanıtım ve reklam giderlerinin hangileri destek kapsamında?

☐ Harcamalar doğru belgelerle kanıtlanabilecek mi?

☐ Yarışma düzenleniyorsa dereceye giren tasarımcıların eğitim süreci nasıl yürütülecek?

☐ Yurt dışı eğitim alınacak okul Bakanlığın kriterlerini karşılıyor mu?

Muhasebecinize ve bağlı olduğunuz kuruluşa şu soruyu sorun:

“Düzenlediğimiz veya katıldığımız tasarım organizasyonu 5973 sayılı Karar'ın 26. maddesi kapsamında mı ve hangi giderler destek hesabına dahil ediliyor?”

Tasarım alanında faaliyet gösteriyorsanız bir de şu soruyu sorun:

“Dereceye giren tasarımcıların yurt dışı eğitim ve yaşam giderleri için Bakanlık desteğinden yararlanabilecek miyiz?”

EsnafSesi'nin notu

Tasarım artık yalnızca estetik bir konu değil.

Bir ürünün;

tasarımı → farklılaşması → markalaşması → pazarlanması → ihracatı

birbirine bağlı hale gelmiş durumda.

5973 sayılı Karar'ın 26. maddesi de bu zincirin özellikle tasarım kültürü, organizasyon, tanıtım ve genç tasarımcıların uluslararası eğitim tarafına destek sağlıyor.

Buradaki en önemli nokta ise şu:

“Destek var” demek tek başına yeterli değil.

Organizasyonun doğru kuruluş tarafından yapılması, projenin uygun olması ve harcamaların mevzuata uygun şekilde belgelenmesi gerekiyor.

Yasal Dayanak

5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar – Madde 26

Tasarım Organizasyonu Desteğine İlişkin Genelge – 26 Mart 2026