TZOB Ekim Raporu Üretici ve Market Fiyat Farkı Limonda 11 Kata Çıktı
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), ekim ayına ait üretici ve market fiyat farkı raporunu yayımladı. Rapora göre limon markette üreticideki fiyatının 11 katına satıldı; kuru incir, havuç, elma ve iç fındıkta da fark 3 katın üzerine çıktı. Üretici ve market fiyat farkı, hem sofradaki pahalılığı hem de manav, bakkal ve semt pazarı esnafının kâr marjını doğrudan ilgilendiriyor.
Üretici ve Market Fiyat Farkında Zirve Limonda
TZOB verilerine göre ekim ayında üretici ve market fiyat farkı en yüksek ürün limon oldu; limon markette üreticideki fiyatının 11 katına satıldı. Limonu yüzde 333,6 ile kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık izledi.
Kuru İncir, Havuç, Elma ve İç Fındıkta Fiyat Makası
Üreticideki fiyatına kıyasla kuru incir markette 4,3 kat, havuç 3,8 kat, elma ve iç fındık ise 3,3 kat fazlaya satıldı. TZOB'un rakamlarına göre fiyatlar şöyle:
- Kuru incir: üreticide 135 TL, markette 585,41 TL
- Havuç: üreticide 12,50 TL, markette 47,84 TL
- Elma: üreticide 21,66 TL, markette 72,17 TL
- İç fındık: üreticide 350 TL, markette 1.164,77 TL
Üretici ve Market Fiyat Farkı Raporunda Markette 36 Üründen 25'i Zamlandı
Ekim ayında markette izlenen 36 ürünün 25'inde fiyat arttı, 11'inde düştü. Fiyatı en çok artanlar:
- Domates: yüzde 62,9
- Sivri biber: yüzde 35,2
- Mısırözü yağı: yüzde 34,1
- Salatalık: yüzde 32
- Yeşil soğan: yüzde 27,9
Markette fiyatı en çok düşenler limon (yüzde 16,5), maydanoz (yüzde 8,9), pirinç (yüzde 8,1), nohut (yüzde 5,6) ve zeytinyağı (yüzde 5,5) oldu.
Üreticide Domates ve Salatalık Zam Şampiyonu
Üreticide izlenen 28 ürünün 15'inde fiyat arttı, 9'unda düştü, 4'ünde değişmedi. Üretici fiyatı en çok artan ürünler domates (yüzde 76,1), salatalık (yüzde 60,5), yeşil soğan (yüzde 33,8), yeşil fasulye (yüzde 33,7) ve sivri biber (yüzde 32,7) oldu. En çok düşenler ise limon (yüzde 44,3), zeytinyağı (yüzde 7,2), Antep fıstığı (yüzde 5,5), fındık (yüzde 5,4) ve patates (yüzde 5) olarak kayda geçti.
Rapora göre üretici ve market fiyat farkındaki dalgalanmanın arkasında mevsimsel etkenler var. Zeytinyağında yeni hasat ve yüksek zeytin rekoltesi, limonda erkenci hasat, patateste ve yeşil fasulyede hasat sonu fiyatları etkiledi. Domates, salatalık, biber ve kabakta ise açık alandan sera üretimine geçiş fiyatları yukarı çekti.
Tarımsal Girdi Maliyetleri Artmaya Devam Ediyor
TZOB raporu, üretici ve market fiyat farkını besleyen girdi maliyetlerini de ortaya koydu. Gübrede aylık bazda ÜRE yüzde 3, DAP yüzde 2,5, 20.20.0 yüzde 2, amonyum sülfat yüzde 0,3 arttı; amonyum nitrat fiyatı değişmedi. Yıllık artışlar amonyum nitratta yüzde 67,7, amonyum sülfatta yüzde 56,7, 20.20.0'da yüzde 42,3, DAP'ta yüzde 39,7 ve ÜRE'de yüzde 18,3 oldu.
Yemde süt yemi aylık yüzde 6,6, besi yemi yüzde 6,5 arttı; yıllık artış süt yemi için yüzde 38,9, besi yemi için yüzde 38,6 olarak açıklandı. Elektrik yıllık yüzde 25,1, tarım ilacı yüzde 27,7 yükselirken mazot ekimde aylık yüzde 3,5, yıllık yüzde 73,4 zamlandı.
ESNAFSESİ ÖZEL YORUMU & BÖLGE/SEKTÖR ESNAFINA ETKİLERİ
Üretici ve market fiyat farkının 3-11 kat arasında seyretmesi, zincirin her halkasındaki esnafı farklı biçimde etkiliyor. Üretici girdi maliyetleriyle boğuşurken manav, bakkal ve pazarcı toptan fiyat dalgalanmasının ortasında kalıyor. Mevsim geçişlerinde (sera dönemi, hasat sonu) fiyatların hızla değişmesi stok ve fiyat planlamasını zorlaştırıyor. Bu bir tahmindir: girdi maliyetlerindeki yıllık artışlar sürerse önümüzdeki aylarda üretici ve market fiyat farkı tartışması gündemde kalabilir.
Esnafın alması gereken aksiyonlar:
- Fiyatı düşen ürünlerde (limon, zeytinyağı, pirinç, nohut) stok planını güncel toptan fiyatlara göre yeniden yapın.
- Fiyatı hızla artan sera ürünlerinde (domates, salatalık, biber) fireyi azaltmak için küçük partilerle alım yapın.
- Mümkünse yerel üretici ve hal ile doğrudan çalışarak aracı sayısını azaltmayı değerlendirin.
- Fiyat etiketlerini sık güncelleyin, müşteriye değişimin nedenini (mevsim, hasat) kısaca anlatın. Destek ve finansman seçenekleri için esnaf teşvikleri sayfamızı takip edin.
Diğer gelişmeler için esnaf haberleri ve küçük işletme rehberi sayfalarımıza göz atabilirsiniz.
Okuyucuya soru: Sizce üretici ve market fiyat farkı nasıl daralır? Yorumlarda paylaşın.
Kaynak: Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) ekim ayı raporu
📲 Esnaf Sesi'ni Takip Edin
📘 Facebook • 🐦 X (Twitter) • ▶️ YouTube • 📸 Instagram • ✈️ Telegram Kanalımız • 💬 WhatsApp Kanalımız • 🦋 Bluesky • 🐘 Mastodon • 📌 Pinterest
Editör: Esnaf Sesi
