Zorla çalıştırmayla üretilen ürünlere yönelik Section 301 soruşturması kapsamında alınan karar 24 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Türkiye, yüzde 12,5'lik ek tarife uygulanan ülkeler arasında yer aldı.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD), zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatının önlenmesi konusunda yeterli adım atmadığını değerlendirdiği 60 ticaret ortağına yönelik yeni gümrük tarifelerini uygulamaya koydu. Türkiye de bu ülkeler arasında yer alırken, Türk ürünlerine yönelik ek tarife oranı yüzde 12,5 olarak belirlendi.
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) tarafından yürütülen soruşturma, 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamında gerçekleştirildi. USTR, soruşturma sonucunda ülkelerin zorla çalıştırmayla üretilen ürünlerin ithalatını yasaklama ve bu yasağı etkin biçimde uygulama konusundaki politikalarını değerlendirdi.
Türkiye yüzde 12,5'lik tarifeye tabi tutuldu
USTR'nin 23 Temmuz 2026'da açıkladığı nihai karara göre, belirli koşulları sağlayan ülkeler için yüzde 10, diğer birçok ülke için ise yüzde 12,5 oranında ek Section 301 vergisi uygulanmasına karar verildi. Türkiye, yüzde 12,5'lik üst tarife grubunda yer aldı.
Karar, 24 Temmuz 2026 saat 00.01'de yürürlüğe girdi. Böylece daha önce geçici olarak uygulanan yüzde 10'luk küresel tarifenin yerine, Türkiye'den gelen kapsamdaki ürünler açısından yüzde 12,5'lik ek tarife devreye girmiş oldu.
USTR'nin değerlendirmesine göre Türkiye, zorla çalıştırmayla üretilen malların ithalatını yasaklayan ve etkin biçimde uygulayan yeterli bir rejim oluşturmadığı için yüzde 12,5'lik tarifeye tabi tutuldu.
Karar yalnızca Türkiye'yi kapsamıyor
ABD'nin soruşturması toplam 60 ekonomi üzerinde yürütüldü. USTR'nin haziran ayında yayımladığı değerlendirmede Türkiye'nin yanı sıra Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore, Norveç, İsviçre, Birleşik Krallık, Vietnam, Birleşik Arap Emirlikleri ve çok sayıda başka ülke de soruşturma kapsamında yer aldı.
USTR'nin nihai kararında, zorla çalıştırmayla üretilen ürünlerin ithalatını yasaklayan veya bu yönde somut taahhütte bulunan bazı ekonomiler yüzde 10'luk tarifeye tabi tutulurken, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu diğer ekonomiler için yüzde 12,5 oranı belirlendi.
Hangi ürünler kapsam dışında?
Yeni Section 301 tarifesi tüm ürünleri aynı şekilde kapsamıyor. USTR'nin yayımladığı bilgi notuna göre, belirli ürünler ve ürün grupları ek tarifeden muaf tutuluyor.
Bunlar arasında;
- Bilgilendirici materyaller,
- Bağışlar ve yolcu beraberinde getirilen eşyalar,
- ABD'nin ulusal güvenlik gerekçesiyle Section 232 kapsamında ayrıca tarifeye tabi tuttuğu ürünler ve parçalar,
- Bazı kritik hammadde ve ürünler,
- ABD'de yeterli miktarda üretilemeyen veya alternatif kaynaklardan temin edilemeyen bazı ürünler
yer alıyor.
Bu nedenle ek tarifenin Türk ihracatçıları üzerindeki etkisi, ürün grubuna ve ürünün ABD gümrük sınıflandırmasına göre değişebilecek.
Tekstil ve hazır giyimde dikkat çeken etki
Yeni düzenlemenin Türkiye açısından en fazla dikkat çeken alanlarından biri tekstil ve hazır giyim sektörü oldu.
USTR'nin nihai düzenlemesinde bazı ülkeler için tekstil ve hazır giyim ürünlerinde belirli miktarlara kadar daha düşük tarife uygulanmasına imkân sağlayan tarife kontenjanları oluşturulurken, Türkiye bu mekanizmanın dışında kaldı. Bu nedenle Türk tekstil ve hazır giyim ihracatçıları açısından yüzde 12,5'lik ek Section 301 tarifesi önemli bir maliyet unsuru oluşturabilir.
KOBİ ve esnaf ihracatçıları nasıl etkilenecek?
ABD'ye doğrudan ihracat yapan KOBİ'ler açısından yüzde 12,5'lik ek tarife, ürünün ABD'deki nihai maliyetini artırabilecek. Verginin hangi tarafça üstlenileceğine bağlı olarak ihracatçının kâr marjı azalabilir veya ABD'deki alıcının maliyeti yükselebilir.
Özellikle tekstil, hazır giyim ve çeşitli tüketim ürünlerinde faaliyet gösteren firmalar açısından ABD pazarındaki fiyat rekabetinin daha zor hale gelmesi beklenebilir.
Bununla birlikte, ek tarifenin tüm Türk ihracatını kapsamadığı ve bazı ürünlerin düzenleme dışında tutulduğu unutulmamalı. Bu nedenle her ihracatçı açısından aynı oranda maliyet artışı söz konusu olmayacak.
Türkiye'nin ABD pazarındaki ihracatı
USTR verilerine göre ABD, 2025 yılında Türkiye'den yaklaşık 16,4 milyar dolarlık mal ithal etti. İki ülke arasındaki toplam mal ticareti ise aynı yıl yaklaşık 36,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.
Yeni tarife, ABD pazarında faaliyet gösteren Türk ihracatçıları için maliyet ve rekabet koşullarını yeniden gündeme getirirken, firmaların ürün bazında gümrük sınıflandırmalarını, mevcut ABD tarifelerini ve Section 301 kapsamındaki istisnaları dikkatle incelemesini gerektiriyor.
EsnafSesi'nin değerlendirmesi
ABD'nin aldığı bu karar, doğrudan ABD'ye ihracat yapan Türk işletmeleri açısından yeni bir maliyet baskısı yaratıyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli ihracatçıların, yalnızca ürün fiyatına değil; gümrük vergileri, lojistik, sigorta ve diğer ithalat maliyetlerini birlikte değerlendirerek fiyatlandırma yapması önem taşıyor.
Önümüzdeki dönemde Türkiye'nin ABD ile ticaret görüşmelerinde bu ek tarifelerin ve özellikle tekstil-hazır giyim sektöründeki etkilerinin önemli başlıklardan biri olması bekleniyor.
Kaynaklar: ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), 23-24 Temmuz 2026 tarihli açıklamalar; Turkish Minute, 24 Temmuz 2026; Hürriyet Daily News, 29 Temmuz 2026.
