Avrupa'nın oyun derecelendirme düzeni PEGI (Pan European Game Information), oyun içi "ganimet kutusu" (şans kutusu) sistemlerine karşı son yıllarda en kapsamlı reformunu hayata geçirdi. Haziran 2026 itibariyle, para karşılığında rastgele ödül veren mekanizmalar içeren tüm yeni oyunları Avrupa genelinde 16 yaş sınırıyla derecelendirilecek.
Değişiklik ne?
BBC'nin haberine göre, PEGI'nin yeni sistemi loot box'larla sınırlı kalma: süreli "battle pass" sistemi içeren oyunlar PEGI 12, NFT (değiştirilemez token) barındıran oyunlar ise PEGI 18 olarak derecelendirilecek. Bu kapsamda, dünya çapındaki Türk oyuncunun da oynadığı Fortnite gibi devasa oluşumlar da katılıyor.
Hukuk şirketi Reed Smith'in analizine göre bu adım, PEGI'nin on yılda aştığı ve değişiklik olarak değerlendiriliyor. Ancak reformun geriye dönük etkisi yok — yeni derecelendirmeler yalnızca haziran bölgelerden sonra çıkan oyunlar için geçerli olacak.
Eleştiri: "Zaten oynayan çocuklar korunmuyor"
Genç Kumarcılar ve Kumar Bağımlıları Eğitim Vakfı (Ygam) CEO'su Emily Tofield, BBC'ye yaptığı açıklamada olumlu bulduğunu ancak yetersiz kaldığını belirtti. Tofield'a göre, mevcut oyunlarda geriye dönük korunmaması halinde düzenleme, bu oyunların hâlihazırda oynayan çocukları korumada yetersiz kalması.
Bournemouth Üniversitesi'nden Dr. Ruijie Wang ise loot box'ları kumar benzeri mekaniklerin en çok araştırılan örneklerinden biri olarak tanımlayarak, yeni derecelendirmelerin ailelere olası zararlar konusunda daha net bir sinyal dağıttığını söyledi.
Sektörden tepki: "Küçük boyutlara zarar verilebilir"
Bloomberg'in haberine göre, düzenleme sadece Avrupa'yla sınırlandırılmış olup, küresel çaptaki oyun satışlarını daraltma potansiyeli taşıma. ABD merkezli oyun endüstrisi lobi grubu Entertainment Software Association'ın genel olarak Stan McCoy, düzenlemenin belirli bir iş modelinin diğerine karşı kayırması halinde hem çocuklarda hem de küçük işletmeler için daha olumsuz bir tablo doğurabileceğini ifade etti. Oyun ekonomisisti Catalin Alexandru'ya göre ise bu tür düzenlemeler, oyun endüstrisinde milyarlarca girişimde gelir kaybettirebilir.
Arkasında daha büyük bir yasa var
Bu PEGI reformu, aslında çok daha kapsamlı bir Avrupa Birliği düzenlemesinin habercisi. Hukuki takip platformu Shattered'ın derlediğine göre, kumar benzeri tasarımları, sanal para birimlerini, influencer pazarlamasını ve haksız kişiselleştirilmiş yapıları tek bir çatı altında toplaması beklenen "Dijital Adalet Yasası" (Dijital Adalet Yasası) için Avrupa Komisyonu'nun resmi teklifini 2026'nın ikinci yarısında sunması bekleniyor; Yasanın tam olarak kişisel olarak girilmesi ise 2027'den önce pek olası görünmüyor.
Kaynaklar:
- Bloomberg, "Avrupa'da Video Oyunları Yaş Sınırlaması ve 'Yağma Kutuları' Konusunda Yeni Kısıtlamalarla Karşı Karşıya"
- BBC (aol.com üzerinden), "Yağma kutusu içeren oyunlara Avrupa genelinde minimum 16 yaş sınırı getirilecek"
- Reed Smith, "PEGI 'etkileşimli risk kategorileri'ni başlatıyor..."
- Shattered, "AB, 23 Milyar Dolarlık Pazarı Araştırırken Yağma Kutuları PEGI 16'ya Getiriliyor [2026]"
