İnşaat sektörü denince akla normalde büyük müteahhitler, dev şantiyeler gelir. Ama bu sektördeki gerçek omurgası, mahalle aralarındaki küçük mimarlık ve mühendislik büroları — bir apartmanın işleyişi projesini çizen, bir dükkânın statik hesabını yapan, lisans sürecini takip etmeyen binlerce serbest meslek sahibi esnaf. İşte tam onları ilgilendiren, ama şimdilik sadece "mevzuat özeti" metnini geçen iki yönetmelik, 5 Ağustos 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı.
Ne?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik" ile "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik" kısaca iki ayrı düzenlemeyi aynı anda kraliçe koydu. Bu iki yönetimlik birlikte, yapı ruhsatı almak için idarelere teslim edilen mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapların baştan sona dijital bir sürecini birleştirmesi öngörülüyor.
Sistemin adı: Elektronik Proje Yönetim Sistemi (e-PYS) . Bu platform üzerinden hizmetlerin teslimi, ilgili idareler tarafından incelenmesi, eksikliklerin dijital olarak bildirilmesi, değişiklikler ve nihayetinde onay süreci baştan sona elektronik olarak gerçekleştirilecek.
Hangi format zorunlu, kim etkileniyor?
Yönetmeliğe göre projeler artık PDF/A, BIM (Yapı Bilgi Modellemesi) ve IFC tabanlı dijital formatlarda hazırlanacak. Burada dikkat edilmesi gereken kritik bir ayrım var: güvenli elektronik imza sahibi proje müellifleri (mimar, mühendis) için sadece PDF/A veya IFC formatında elektronik teslimi yeterli olacak. Ama elektronik imza kullanmanın meslek mensupları için hem dijital hem de basılı proje teslimi zorunlu olmaya devam edecek — yani iş iki kez gelecek. Ayrıca düzenlemelik özellikle vurgulanıyor: kâğıda basılıp sonradan taranarak PDF belgeleri geçerli olarak kabul edilmeyecektir . Bu, "eski usulle çizip ardından tarayarak işi bitiririm" yaklaşımının artık mümkün olacağı anlamına geliyor.
Kapsam dışı yapısal yapılar da var: bodrum katı hariç en fazla iki katlı ve toplam inşaat alanı 200 metrekareyi paylaşman müstakil yapılar ile entegre tesis yapısında olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar bu patlamanın dışında bırakılmış. Yani küçük ayrılıklar, gezi ya da müstakil yapılarla uğraşmak ve bazı meslek mensupları için bu geçiş biraz daha esnek olacak.
Ne zaman zorunlu hale gelecek?
Burada esnafın rahat bir nefes alabileceği bir ayrıntı var: bu iki yönetmelik yayımlanır yayımlanmaz değil, kadının kişisel olarak girecek. "Dijital Olarak Hazırlanması" yönetmeliği 1 Eylül 2027'de , "Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi" yönetimi ise 1 Eylül 2028'de kraliçeye girecek. Yani meslektaşlarının önünde, yeni sistem hazırlanmak için bir harften fazla bir süre var.
Veri güvenliği ve telif hakkı boyutu
Yönetilmelikte dikkat edilmesi gereken bir başka madde de, şirketlerin mülkiyet haklarının korunmasına yöneliktir. İlgili idarelerin teslim edilen dijital veriyi üçüncü kişilere devretmesi, müellifin (projeyi çizen mimar/mühendisin) izni olmaksızın projenin çoğaltılması, değiştirilmesi veya farklı bir projede kullanılması açıkça yasaklanıyor; idareler ayrıca verinin masraflarını sağlamakla yükümlü tutuluyor. Bu, dijitalleşmenin beraberinde getirdiği "projemi kim görüyor, kim kopyalıyor" endişelerine karşı bir güvence maddesi olarak öne çıkıyor.
Editörün notu
Bu haberin şimdilik "sıradan mevzuat güncellemeleri" gibi görünürlüğünün nedeni, yürürlüğün bağlı olmasının hemen uzakta olması. Ama küçük mimarlık ve mühendislik bürolarının bugünden düşünmesi gereken bir konu bu — çünkü BIM ve IFC biçiminde projelendirebilmek, çoğu küçük büronun bugün kullandığı klasik CAD yazılımlarından farklı, daha dayanıklı ve öğrenme eğrisi daha yüksek bir yazılım yoluyla yapılabilir. Elektronik imza işlemlerine devam eden, ekibini bu yeni sistemlere çalışan küçük bürolar, 2027-2028'e gelindiğinde ya ek yatırım yapmak ya da büyük, kurumsal arkadaşların arkadaşlarının gerisinde kalmak durumunda kalabilir. Esnaf Sesi okurlarına tavsiyemiz: eğer mimarlık, mühendislik ya da yapı lisansı ile ilgili bir işletmeniz varsa, önümüzdeki bir-iki yılı bu dönüşüme hazırlanmak için bir fırsat penceresi olarak görünüm — geç kalmanın maliyeti, erken hazırlanmanın maliyetinden çok daha yüksek olacak.
Kaynaklar:
- Resmî Gazete, "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik" (5 Ağustos 2026, Sayı: 33331)
- Resmî Gazete, "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik" (5 Ağustos 2026, Sayı: 33331)
- Alomaliye.com, ilgili yönetmelik metinleri ve madde özetleri
- Sanal Şantiye, "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinde Dijital Dönem"
- Pervasız Gazetesi, "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinde Dijital Dönem Başlıyor"
- Elektrik Tesisat Portalı (ETP), "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması ve Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetimi ile İlgili Yönetmelikler Yayımlandı"
- Süper Kanal TV, "İnşaatta dijital dönem başlıyor... Ruhsat projelerinde BIM ve e-PYS'ye giriş geliyor" (yürürlük bağlı)
- Hukuki Haber, "Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik" (kapsam ve istisnalar)
