Gemi ve Yat Üreticisine Tasarım Desteği: 2026'da 14,8 Milyon TL'ye Kadar Destek
EsnafSesi | Esnafın Hakkını Biliyor musun?
Türkiye'de gemi veya yat üreten şirketler için tasarım, üretim kadar önemli.
Yeni bir yat modeli geliştirmek, tekne gövdesini yeniden tasarlamak, mühendislik ve tasarım hizmeti almak ciddi maliyet oluşturuyor.
Ticaret Bakanlığı'nın 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Kararı'nın 16. maddesi, gemi ve yat sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin Türkiye'de yerleşik şirketlerden aldıkları tasarım hizmetlerine yönelik özel bir destek mekanizması oluşturuyor.
2026 yılında bu destek kapsamında tasarım hizmeti giderleri için yıllık üst limit 14.795.821 TL olarak belirlenmiş durumda.
Destek oranı ise %50.
Destek süresi 5 yıl.
Ancak yine önemli bir ayrıntı var:
14,79 milyon TL şirkete nakit olarak verilen bir para değildir.
Bu, uygun tasarım hizmeti giderleri için belirlenen yıllık azami destek tutarıdır.
Devlet bana ne veriyor?
Gemi ve yat sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin, Türkiye'de yerleşik şirketlerden aldıkları tasarım hizmetlerine ilişkin giderleri destekleniyor.
5973 sayılı Kararın 16. maddesine göre:
- Destek oranı: %50
- Destek süresi: 5 yıl
- 2026 yıllık üst limit: 14.795.821 TL
olarak uygulanıyor.
Örneğin şirketinizin uygun bir tasarım hizmeti için 2 milyon TL harcadığını düşünelim.
Mevzuattaki şartlar sağlanıyorsa ve harcamanın tamamı destek kapsamında kabul edilirse:
2.000.000 TL × %50 = 1.000.000 TL
destek hesabına konu olabilir.
Ancak nihai destek tutarı inceleme sonucunda belirlenir.
Kimler yararlanabilir?
Bu destek herkese açık bir tasarım desteği değil.
Doğrudan:
Gemi ve yat sektöründe faaliyet gösteren şirketler
için uygulanıyor.
Üstelik destek konusu hizmetin de Türkiye'de yerleşik şirketlerden alınan tasarım hizmeti olması gerekiyor.
Dolayısıyla örneğin:
"Almanya'daki bir tasarım firmasından yat tasarımı satın aldım."
şeklindeki bir harcamanın bu özel destek kapsamında otomatik olarak destekleneceği düşünülmemeli.
Bu madde özellikle Türkiye'deki tasarım şirketleri ile gemi/yat üreticilerinin birlikte çalışmasını destekleyen bir yapıya sahip.
Devlete gereksiz yere ne ödüyorum?
Buradaki mesele doğrudan bir vergi iadesi değil.
Asıl mesele, gemi ve yat üreticisinin zaten yapmak zorunda olduğu tasarım harcamalarının bir bölümünün destek kapsamına alınabilmesi.
Örneğin bir yat üreticisi:
- Yeni yat modeli,
- Gövde tasarımı,
- İç mekân tasarımı,
- Endüstriyel tasarım,
- Ürün tasarımı
gibi hizmetler için Türkiye'deki başka bir şirketten hizmet alıyorsa, uygun giderler destek hesabına girebilir.
Bu nedenle şirketin yaptığı her tasarım harcamasını:
"Normal işletme gideri"
olarak görmeden önce bu destek kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği kontrol edilmeli.
Hangi başvuruyu kaçırıyorum?
Buradaki en önemli başvuru DYS üzerinden yapılacak destek ödeme başvurusu.
Güncel Genelgeye göre destekten yararlanmak isteyen şirketin, gerekli belgelerle birlikte ödeme belgesi tarihinden itibaren en geç 6 ay içerisinde üyesi olduğu İhracatçı Birliği Genel Sekreterliğine DYS üzerinden başvurması gerekiyor.
Yani:
Tasarım hizmeti alındı → fatura geldi → ödeme yapıldı → dosya hazırlandı → DYS başvurusu
sırası takip edilmeli.
"Faturaları biriktirelim, yıl sonunda topluca bakarız."
yaklaşımı ise riskli.
Çünkü 6 aylık süre her ödeme belgesi açısından takip ediliyor.
Hangi süreyi kaçırırsam hakkım yanıyor?
1. En kritik süre: 6 ay
Ödeme belgesi tarihinden itibaren 6 ay içinde DYS üzerinden başvuru yapılmalı.
Örneğin ödeme tarihi 10 Nisan ise başvuru süresini son güne bırakmamak gerekiyor.
2. Destek süresi: 5 yıl
Beş yıllık destek süresinin hesaplanmasında, destek konusu faaliyete ilişkin ilk destek ödemesine esas ödeme belgesi tarihi esas alınıyor.
Daha sonraki dönemde başvuru yapılmaması, beş yıllık süreyi durdurmuyor.
Bu çok önemli.
Yani:
"Bu yıl başvuru yapmadım, 5 yıllık sürem de bir yıl uzadı."
şeklinde düşünülmemeli.
Hangi belgeyi tutmadığım için destek alamıyorum?
Bu destek için dosyanın düzgün tutulması çok önemli.
Şirketin özellikle şu belgeleri saklaması gerekiyor:
☐ Tasarım hizmeti sözleşmesi
☐ Tasarım hizmeti faturası
☐ Banka ödeme dekontu
☐ Hizmetin kapsamını gösteren teknik doküman
☐ Tasarım çizimleri
☐ Teknik çizimler
☐ Tasarım çıktıları
☐ Proje teslim belgeleri
☐ Tasarım hizmetinin hangi ürün/proje için alındığını gösteren belgeler
☐ DYS başvuru kayıtları
☐ İlgili yazışmalar
Özellikle faturanın üzerinde yalnızca:
"Tasarım hizmeti – 1.000.000 TL"
gibi çok genel bir ifade bulunması yerine, mümkün olduğunca verilen hizmetin niteliğinin açıkça ortaya konulması dosyanın değerlendirilmesi açısından önem taşıyabilir.
Ödeme nasıl yapılmalı?
Genelgede çok açık bir kural var:
Ödemenin bankacılık kanalıyla yapılması gerekiyor.
Şirket kendi kredi veya hesap kartıyla ödeme yaptıysa kredi kartı ekstresi veya hesap bildirim cetvelinin sunulması gerekiyor.
Çekle yapılan ödemelerde ise ödemenin gerçekleştiğini gösteren banka kayıtlarının sunulması gerekiyor.
Ancak:
Müşteri çeki veya cirolu çek ile yapılan ödemeler destek kapsamında değerlendirilmiyor.
Dolayısıyla tasarım hizmeti alırken:
Sözleşme + fatura + banka ödeme belgesi
üçlüsünün düzgün oluşturulması büyük önem taşıyor.
Tasarım firmasının ortağıysa dikkat!
Burada çok önemli bir ayrıntı var.
Genelgeye göre destekten yararlanabilmek için:
Hizmeti alan şirket ile faturayı düzenleyen tarafın ilişkili kişi olmaması gerekiyor.
Yani gemi/yat şirketinin ortağı, ortağın ilişkili şirketi veya mevzuatta tanımlanan ilişkili kişiler üzerinden tasarım hizmeti alınıyorsa destek açısından sorun çıkabilir.
Bu nedenle:
"Kendi grubumuzdaki başka bir şirket bize tasarım faturası kessin."
şeklindeki bir yapı kurulmadan önce mutlaka mevzuata uygunluğu kontrol edilmeli.
Tasarım hizmetini yurt dışından alabilir miyim?
Bu özel destek açısından önemli nokta şu:
5973 sayılı Kararın 16. maddesi, Türkiye'de yerleşik şirketlerden alınan tasarım hizmeti giderlerini destekliyor.
Dolayısıyla destekten yararlanma planı yapan şirketin tasarım hizmetinin sağlayıcısını seçerken bu şartı dikkate alması gerekiyor.
Bu durum aynı zamanda Türkiye'deki tasarım sektörünün gemi ve yat sanayisiyle birlikte gelişmesini hedefleyen bir yapı oluşturuyor.
Belgeleri kaç yıl saklamalıyım?
DYS üzerinden verilen belgelerin asıllarının en az 10 yıl saklanması gerekiyor.
Bu nedenle şirketin:
"Başvuru yaptık, para geldi, dosyayı silebiliriz."
dememesi gerekiyor.
Fatura, sözleşme, banka dekontu ve diğer belgeler düzenli şekilde arşivlenmeli.
Yurt dışında düzenlenen belge varsa ne olacak?
Bu destek kapsamında sunulan ve yurt dışında düzenlenen belgeler, düzenlendiği ülkedeki Ticaret Bakanlığı yurt dışı temsilcisinin onayına tabi.
Türkiye'de düzenlenen belgelerde ise bu onay aranmıyor.
Ayrıca yabancı dildeki belgelerin DYS'ye sunulmasında yeminli tercüme kuralları uygulanıyor; İngilizce belgelerde kural olarak ayrıca tercüme gerekmiyor.
Ancak zaten bu destek özelinde temel tasarım hizmeti sağlayıcısının Türkiye'de yerleşik şirket olması gerekiyor.
Vergi ve SGK borcu varsa destek ne olur?
Başvuru sonrasında şirketin Hazine ve Maliye Bakanlığı ile SGK'ya vadesi geçmiş borcu bulunup bulunmadığı kontrol ediliyor.
Borç bulunması halinde hak ediş tutarının borca mahsup edilmesi mümkün.
Yani destek hakkı doğmuş olsa bile:
"Devlet parayı tamamen şirket hesabına yatıracak."
diye düşünmemek gerekiyor.
ESNAFSORUYOR
"Ben yat üreticisiyim, tasarımcı çalıştırıyorum. Maaş desteği var mı?"
Bu özel 16. madde kapsamında desteklenen gider tasarım hizmeti alımına ilişkin giderlerdir.
Bu nedenle bunu önceki haberdeki tasarımcı şirket/ofis desteğindeki personel desteğiyle karıştırmamak gerekiyor.
"Yurt dışındaki tasarımcıya ödeme yaparsam bu destekten yararlanabilir miyim?"
Madde 16'nın destek unsuru, Türkiye'de yerleşik şirketlerden alınan tasarım hizmetine ilişkin giderlerdir. Bu nedenle yurt dışındaki tasarım firmasına yapılan ödeme bu özel destek kapsamında aynı şekilde değerlendirilemez.
"14,79 milyon TL her yıl hesabıma mı yatıyor?"
Hayır.
Bu rakam 2026 yılı için yıllık destek üst limitidir. Harcamanın uygun olması, %50 destek oranı ve diğer şartlar birlikte değerlendirilir.
"Beş yıl boyunca destek alabilir miyim?"
Mevzuat beş yıllık destek süresi öngörüyor. Ancak her yıl yapılan uygun harcamaların başvuru şartlarını taşıması ve yıllık üst limitlerin aşılmaması gerekiyor.
"Her tasarım faturası destekleniyor mu?"
Hayır.
Hizmetin destek konusu tasarım faaliyeti kapsamında olması, sağlayıcının ve işlemin mevzuat şartlarını taşıması, ödemenin usulüne uygun yapılması ve belgelerin sunulması gerekiyor.
Muhasebecime hangi soruyu sormalıyım?
Muhasebecinize şu soruyu sorun:
"Gemi ve yat sektöründeki şirketimizin Türkiye'de yerleşik tasarım firmalarından aldığı tasarım hizmetlerini 5973 sayılı Kararın 16'ncı maddesi kapsamında destek dosyasına alıyor muyuz? Ödeme tarihlerinden itibaren 6 aylık DYS başvuru sürelerini takip ediyor muyuz?"
Ardından şu soruları sorun:
- Şirketimizin faaliyet alanı Madde 16 kapsamına giriyor mu?
- Tasarım hizmetini aldığımız firma Türkiye'de yerleşik mi?
- Hizmet sağlayıcı ile ilişkili kişi durumumuz var mı?
- Sözleşmemiz ve faturalarımız yeterli mi?
- Ödemeler banka üzerinden yapıldı mı?
- Tasarım hizmetinin çıktıları dosyada bulunuyor mu?
- 6 aylık DYS başvuru süresini geçirdiğimiz ödeme var mı?
- 5 yıllık destek süremizin başlangıç tarihi nedir?
- 2026 yıllık üst limitimizden ne kadar kullandık?
- Varsa vergi/SGK borçlarımız destek hak edişini etkiler mi?
ESNAFIN / İHRACATÇININ KONTROL LİSTESİ
Gemi veya yat üreticisiyseniz:
☐ Türkiye'deki tasarım firmalarından aldığımız hizmetleri belirledik.
☐ Tasarım hizmeti sözleşmelerimizi saklıyoruz.
☐ Faturalarımızda hizmetin kapsamı açık.
☐ Ödemeleri banka kanalıyla yaptık.
☐ Tasarım çıktılarımızı dosyalıyoruz.
☐ Hizmet sağlayıcının ilişkili kişi olup olmadığını kontrol ettik.
☐ Her ödeme için 6 aylık DYS süresini takip ediyoruz.
☐ 5 yıllık destek dönemimizi biliyoruz.
☐ 2026 yıllık destek limitimizi takip ediyoruz.
☐ Belgeleri en az 10 yıl saklıyoruz.
SONUÇ
Türkiye'nin gemi ve yat sektöründe yalnızca üretim kapasitesi değil, tasarım kapasitesi de ihracat açısından büyük önem taşıyor.
Ticaret Bakanlığı'nın 5973 sayılı Kararı bu nedenle gemi ve yat sektöründeki şirketlerin Türkiye'deki tasarım firmalarından aldığı tasarım hizmetlerine özel bir destek sağlıyor.
2026 yılı için:
%50 destek
5 yıl destek süresi
14.795.821 TL yıllık üst limit
uygulanıyor.
Ancak bu desteğin en kritik noktası rakamdan çok başvuru zamanı ve belge düzeni.
Ödeme tarihinden itibaren 6 aylık DYS süresini kaçırmamak, tasarım hizmetinin kapsamını belgelemek ve ödemenin banka kanalıyla yapıldığını kanıtlamak gerekiyor.
Kısacası:
Yat tasarımına para harcayan şirket, bu harcamanın destek kapsamında olup olmadığını ödeme yapmadan önce kontrol etmeli.
Yasal Dayanak
5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar – Madde 16
Gemi ve Yat Sektöründe Faaliyet Gösteren Şirketlere Tasarım Desteğine İlişkin Genelge
Ticaret Bakanlığı – 2026 Markalaşma ve Tasarım Destek Üst Limitleri
gemi yat tasarım desteği 2026, gemi tasarım devlet desteği, yat üreticisi destekleri, 5973 gemi yat desteği, Ticaret Bakanlığı gemi yat desteği, yat tasarım desteği, gemi ihracat destekleri, tasarım hizmeti desteği
