İhaleye Giren Şirketleri İlgilendiriyor: Kamu İhale Kanunu AYM Gündeminde
Kamu ihalelerine katılan esnaf, KOBİ ve şirketlerin doğrudan tabi olduğu bir hüküm, Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) önüne taşındı. 1 Eylül 2026 tarihinde ilan edilen AYM Genel Kurul gündemine göre, Danıştay 13. Dairesi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendinin iptali istemiyle başvuruda bulundu. E.2026/202 esas numarasıyla kayda giren dosya, 8 Eylül 2026 tarihli Genel Kurul toplantısında görüşülecek. Önemle belirtmek gerekir ki bu aşamada henüz bir karar açıklanmış değil; dosya sadece görüşme gündemine alınmış durumda. Peki iptali istenen madde tam olarak neyi düzenliyor ve bu süreç kamu ihalesine giren esnaf ve KOBİ'leri nasıl ilgilendiriyor? Detayları haberimizde bulabilirsiniz.
İptali İstenen Madde Ne Diyor?
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (e) bendi, ihaleye katılacak isteklilerin ihale dışı bırakılma nedenlerinden birini düzenliyor. Madde hükmüne göre, ihale tarihinden önceki beş yıl içinde, mesleki faaliyetlerinden dolayı yargı kararıyla hüküm giyen istekliler, ihale dışı bırakılıyor. Bu düzenleme, kamu ihalelerine güvenilirlik ve mesleki dürüstlük şartı getirmeyi amaçlayan bir hüküm olarak mevzuatta uzun süredir yer alıyor.
Uygulamada bu şart, isteklilerin ihaleye katılırken adli sicil kaydı ibraz etmesini ve teklif mektubunda ilgili bentlerde belirtilen durumlarda olmadıklarını taahhüt etmesini gerektiriyor. İhale üzerinde kalan isteklinin, sözleşme imzalanmadan önce bu duruma ilişkin belgeleri idareye sunması zorunlu tutuluyor.
Başvuru Kim Tarafından Yapıldı?
Bu başvurunun bir bireysel başvuru değil, Danıştay 13. Dairesi tarafından yapılan bir somut norm denetimi başvurusu olması önemli bir detay. Somut norm denetimi, bir mahkemenin önündeki davada uygulanacak bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine varması halinde, o hükmün iptali için AYM'ye başvurmasını ifade ediyor. Bu da davanın, muhtemelen Danıştay 13. Dairesi'nde görülen bir ihale uyuşmazlığı sırasında gündeme geldiğine işaret ediyor.
Bu tür ihale mevzuatı süreçlerini takip eden esnaf ve KOBİ'ler küçük işletme rehberi sayfamızdan genel bilgilere ulaşabilir.
Bu Madde Neden Tartışmalı Olabilir?
Somut norm denetimi başvurularının temelinde genellikle, ilgili hükmün belirsizlik, ölçüsüzlük veya temel haklara (mülkiyet hakkı, çalışma ve sözleşme özgürlüğü, kanun önünde eşitlik gibi) aykırılık iddiaları yer alıyor. 10/4-e bendinin, mesleki faaliyetten kaynaklanan bir mahkumiyeti beş yıl boyunca otomatik olarak ihale dışı bırakma nedeni sayması, orantılılık ilkesi açısından tartışmaya açık bir alan oluşturabiliyor — ancak Danıştay'ın başvurusundaki gerekçenin tam içeriği kamuoyuyla henüz paylaşılmadı.
Kamu İhalesine Giren Esnaf ve KOBİ'ler İçin Ne Anlama Geliyor?
Kamu ihalelerine katılan şirketlerin büyük bir kısmını, inşaat, temizlik, gıda tedariki, teknik hizmet gibi alanlarda faaliyet gösteren KOBİ'ler oluşturuyor. Eğer AYM bu maddeyi iptal ederse:
- Mesleki faaliyetten kaynaklanan bir mahkumiyeti bulunan ancak cezası belirli bir süre önce kesinleşen işletmeler, ihaleye katılım konusunda yeni bir hukuki zemine kavuşabilir.
- İdarelerin ihale dışı bırakma kararlarını dayandırdığı bu hüküm ortadan kalkacağından, ihale süreçlerinde geçici bir belirsizlik dönemi yaşanabilir.
- Kanun koyucunun, iptal kararı sonrası maddeyi yeniden düzenlemesi gerekebilir.
Eğer AYM başvuruyu reddederse, mevcut uygulama aynen devam edecek.
Süreç Nasıl İlerleyecek?
8 Eylül 2026'daki Genel Kurul toplantısında dosyanın görüşülmesi planlanıyor; ancak bu, o gün karar çıkacağı anlamına gelmiyor. AYM'nin somut norm denetimi kararları, görüşmenin ardından genellikle bir süre sonra Resmî Gazete'de yayımlanıyor. Bu nedenle ihaleye giren şirketlerin, kararın açıklanmasını beklerken mevcut mevzuata göre hareket etmeye devam etmesi gerekiyor.
ESNAFSESİ ÖZEL YORUMU & BÖLGE/SEKTÖR ESNAFINA ETKİLERİ
Kamu ihaleleri, inşaat, temizlik, gıda, teknik hizmet gibi birçok alanda faaliyet gösteren KOBİ'ler için önemli bir gelir kaynağı. İhale dışı bırakılma nedenlerini düzenleyen bu maddenin AYM önüne taşınması, ihale mevzuatının önümüzdeki dönemde değişebileceğine işaret ediyor. Karar ne yönde çıkarsa çıksın, ihaleye giren esnaf ve KOBİ'lerin bu süreci yakından takip etmesi, hem mevcut ihale başvurularını hem de gelecekteki katılım stratejilerini doğru şekillendirmeleri açısından önemli.
Kamu ihalelerine katılan esnaf ve KOBİ sahiplerinin şu adımları değerlendirmesi faydalı olacaktır:
- AYM'nin 8 Eylül'deki görüşmesinin ardından açıklanacak kararı ve Resmî Gazete'de yayımlanacak gerekçeli metni takip edin.
- İhale başvurularınızda istenen adli sicil kaydı ve taahhütname süreçlerini, mevcut mevzuat yürürlükte olduğu sürece eksiksiz tamamlamaya devam edin.
- Şirketinizin veya ortaklarınızın geçmişte mesleki faaliyetten kaynaklanan bir yargı süreci varsa, ihale hukuku alanında uzman bir avukattan bu gelişmenin size özel etkisini değerlendirin.
- Bağlı olduğunuz ticaret veya esnaf odası aracılığıyla, karar sonrası olası mevzuat değişikliklerinden ilk siz haberdar olacak şekilde takip mekanizması kurun.
Kamu ihaleleri ve ilgili mevzuat değişikliklerini takip etmek isteyen esnaf ve KOBİ sahipleri esnaf haberleri kategorimizi düzenli olarak inceleyebilir.
