Kazakistan'dan Kripto Sektörüne Geri Dönüş Hamlesი
Beş yıl önce dünyanın en büyük kripto madenciliği merkezlerinden biri haline gelen Kazakistan, yaşanan büyük patlamanın ardından elektrik şebekesinin aşırı zorlanmasıyla sert tedbirler almak zorunda kalmış, bu durum madencilerin ülkeyi terk etmesine veya yeraltına çekilmesine yol açmıştı [cite: Kazakistan beş yıl önce dünyanın en büyük kripto madenciliği merkezlerinden biri haline geldiğinde, yaşanan patlama ülkenin elektrik şebekesini zorladı; hükümetin buna verdiği yanıt da madencilerin büyük bölümünün ya ülkeyi terk etmesine ya da yeraltına çekilmesine yol açtı.]. Şimdi ise Kazak hükümeti; vergi indirimleri, hukuki kesinlik ve yeni düzenlemeler sunarak tüm bu faaliyetleri yeniden ülke içine taşımayı hedefliyor [cite: Şimdi ise Kazak hükümeti vergi indirimleri ve hukuki kesinlik sunarak tüm bu faaliyeti yeniden ülke içine çekmek istiyor., Kazak hükümeti, vatandaşları kripto para varlıklarını beyan etmeye, bunları düzenlenmiş yerli platformlara taşımaya ve dijital varlıkları ülke ekonomisine entegre etmeye teşvik etmeyi amaçlayan bir kararname imzaladedi.].
Kripto Patlaması ve Yaşanan Enerji Krizi
Kripto para madenciliği, güçlü bilgisayarların blokzincir üzerindeki yeni işlemleri doğrulayarak karmaşık matematiksel problemleri çözmesi ve karşılığında doğrudan cüzdanlarına yatan kripto paralarla ödüllendirilmesi sürecidir [cite: Kripto para madenciliği, güçlü bilgisayarların, bir kripto paranın işlem geçmişinin kaydedildiği defter olan blokzincire yeni işlemleri doğrulayıp eklemek için karmaşık matematiksel problemleri çözdüğü bir süreçtir., Bu işlemleri başarıyla tamamlayan madenciler, doğrudan kendi kripto cüzdanlarına yatırılan kripto paralarla ödüllendiriliyor; Bitcoin örneğinde olduğu gibi bazı durumlarda bu ödüller önemli kârlar getirebiliyor.]. Ancak bu süreç, kesintisiz işlem gücü gerektirdiği için çok yüksek enerji tüketimine neden olmaktadır.
Çin'in 2021 yılında Bitcoin madenciliğini yasaklamasının ardından düşük maliyetli enerji arayan madenciler Kazakistan'a akın etmiş; ülke, ABD'nin ardından dünyanın ikinci büyük Bitcoin madencilik merkezine dönüşmüştü. İnsanların ekipmanlarını balkonlara kurduğu, hatta madencilik çiftliklerini sebze depoları, seralar veya terk edilmiş Sovyet sanayi tesisleri kisvesi altında gizlediği bu dönem uzun sürmedi [cite: Pek çok kişi bu kârdan pay almak istedi; insanlar madencilik ekipmanlarını balkonlarına bile kurdu., Bazıları ise devasa elektrik tüketimini gizlemek için madencilik çiftliklerini sebze depoları, seralar ya da terk edilmiş Sovyet sanayi tesislerindeki yapay zekâ veri merkezleri gibi gösterme yoluna gitti.].
Zirve noktada ülkenin toplam elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 8'ini tüketen madenciler, yaşlanan elektrik şebekesinde büyük kesintilere yol açtı [cite: Ekim 2021'de, artan elektrik talebi, Kazakistan'ın kuzeydoğusundaki üç elektrik santralinde kesintilere yol açarken, bir dizi bölgede de planlı kesintiler yaşandı., Zirve noktada, kripto para madencileri Kazakistan'ın toplam elektrik üretiminin tahminen yüzde 8'ini tüketiyordu.]. Yetkililerin denetimleri sıkılaştırmasıyla madenciler yurtdışına taşınırken ve yasa dışı operasyonlar yaygınlaşırken, Kazakistan potansiyeli elinde tutmak için madenciliği hiçbir zaman tamamen yasaklamadı [cite: Yetkililer, elektrik tüketimi ve dijital varlıkların yasallaştırılmasına ilişkin düzenlemeleri art arda sıkılaştırarak karşılık verdi; bunun sonucunda madenciler yurtdışına taşındı ve yasa dışı operasyonlar yaygınlaştı., Kazakistan ise kripto madenciliğini hiçbir zaman tamamen yasaklamadı; böylece gelecekte bu potansiyelden yararlanma seçeneğini açık tuttu.].
Yeni Dönem: Vergi Teşvikleri ve Çözüm Arayışları
Kazakistan, vatandaşların kripto varlıklarını beyan etmesini ve düzenlenmiş yerli platformlara taşımasını sağlamak adına yeni bir kararnameyi hayata geçirdi. Dolandırıcılık, kara para aklama veya lisanssız hizmetlerle bağlantısı olmayan işlemlerde, bireysel yatırımcılara üç yıl boyunca kişisel gelir vergisi indirimi sağlanıyor. Ayrıca, enerji sorununa kalıcı bir alternatif olarak devletin kullanımına gerek duyulmayan petrol sahalarındaki yan ürün gazın madencilik için elektrik üretiminde kullanılabilmesi planlanıyor [cite: Plana göre, devletin kullanımına gerek duyulmayan petrol sahalarındaki yan ürün gaz, madencilik operasyonları için elektrik üretiminde kullanılabilecek; böylece madencilerin seçenekleri ulusal ana şebekenin ötesine taşınacak.].
Uzmanlar ve sektör temsilcileri ise atılan adımları şu şekilde değerlendiriyor:
Piyasaya Güven ve Cazibe: Binance Kazakhstan Genel Müdürü Nurkhat Kushimov, vergi teşviklerinin kullanıcıların düzenlenmiş yargı bölgelerini seçmesi için güçlü bir itici güç olduğunu ve piyasaya güven kazandırdığını belirtiyor [cite: "Bu, kullanıcıların düzenlenmiş yargı bölgelerini ve buralarda faaliyet gösteren platformları seçmesi için güçlü bir teşvik" diye konuştu Kushimov Euronews'e., "Bu yaklaşım, lisanslı bir ortamda çalışmayı daha cazip hale getiriyor, piyasaya güveni artırıyor ve piyasaların daha da gelişmesi için koşulları oluşturuyor" dedi.].
Hukuki Kesinlik: Kazakistan Fintek, Yapay Zekâ ve Kripto Endüstrisi Birliği Başkanı Bakhytzhan Kenzhebayev, vergi teşviklerinin belirsizlikleri ortadan kaldırdığını ancak tek başına yeterli olmadığını; kullanıcıların likiditeye, işlem kolaylığına ve kural öngörülebilirliğine baktığını vurguluyor [cite: Kenzhebayev, vergi teşvikinin, özel yatırımcılar açısından temel belirsizliklerden biri olan "yükümlülük ne zaman ve hangi temelde doğuyor" sorusunu ortadan kaldırdığına inanıyor. Ancak bu tedbirin tek başına yeterli olmadığını söylüyor., "Kullanıcılar bir platformu vergi oranına göre değil; yerel parayı yatırıp çekmenin ne kadar kolay olduğuna, likiditeye ve kuralların ne kadar anlaşılır olduğuna bakarak seçiyor" dedi Kenzhebayev Euronews'e., "Lisanslı bir katılımcı için, kuralın öngörülebilirliği, sağlayacağı faydadan daha değerlidir."].
Süreklilik ve Altyapı Kaygıları: Kazakistan Blokzincir ve Dijital Madencilik Birliği Başkanı Daniyar Mubarakov, desteğin olumlu olduğunu ancak vergi rejimlerinin gelecekte artış riskini beraberinde getirebileceğini ifade ediyor [cite: Kazakistan Blokzincir ve Dijital Madencilik Birliği Başkanı Daniyar Mubarakov ise Euronews'e, devletin her türlü desteğinin olumlu olduğunu ancak bu önlemin ne kadar süreyle geçerli olacağını merak ettiğini söyledi., "Bazı girişimci kategorileri için tercihli vergi rejimleri, yalnızca mevcut dönemde vergilerin azalması anlamına gelmiyor; hacimlerin artmasıyla gelecekte vergilerin birkaç katına çıkması ihtimalini de beraberinde getiriyor" dedi Mubarakov.]. Yapay Zekâ ve Dijital Gelişim Bakan Yardımcısı Gizzat Baitursynov ise üç yıllık muafiyet sonrasında devreye girecek basitleştirilmiş bir vergi rejimi ve geriye dönük son üç yılı kapsayan vergi denetimlerinin kaldırılması yönünde çalışmalar yürüttüklerini aktarıyor [cite: Yapay Zekâ ve Dijital Gelişim Bakan Yardımcısı Gizzat Baitursynov, bakanlığının, üç yıllık muafiyet süresi sona erdiğinde devreye girecek basitleştirilmiş bir vergi rejimi önerisi üzerinde çalıştığını söyledi., Ayrıca, özel yatırımcılar için geriye dönük son üç yılı kapsayan vergi denetimlerinin kaldırılması üzerinde de çalıştıklarını ekledi.].
Kaynak: euronews
