Riyad/Pekin — Yemen'deki İran destekli Husi hareketinin Kızıldeniz'de iki Suudi petrol tankerini düzenlediği saldırı, küresel ham petrol fiyatlarını varil başına 100 doların üzerine çıkardı. Çin, bölgesel deniz güvenliğinin korunması için tüm tarafların "sağduyu" tarafından toplandı.
Saldırı nasıl gerçekleşti?
Husi hareketi, Encelia ve Layla adlı iki Suudi petrol tankerinin balistik füze, seyir füzesi ve insansız hava aracıyla saldırı planladığını açıkladı. Husi muhabiri Yahya Saree, saldırının hareketin ilan ettiği deniz ablukasını ihlal eden gemilere yönelik olduğunu belirtti. Suudi Arabistan devlet ajansı SPA, Encelia tankerinin saldırısı sırasında Kızıldeniz'de seyrederken baş kısmı çıkıyor, ancak mürettebatın koruması doğruladı.
Britanya Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO), Suudi Arabistan'ın 70 deniz mili operasyonlarında bir tankerin bilinmeyen bir cisimle vurulduğuna ilişkin bir ihbarın gerçekleştiğini bildirdi.
Petrol piyasalarında fiyatı
Saldırı haberinin tedavisiyle birlikte referans ham petrol türü Brent, varil başına 100 doları mayıs dönemlerinden bu yana ilk kez bu seviyeye ulaştı; bu da ayın kaybı bu yana yaklaşık %40'lık bir artışa işaret ediyor. ABD'nin referans türü West Texas Intermediate (WTI) ise değişken başına 92 doların üzerine açılıp Haziran ortasından bu yana en yüksek seviyede görüldü.
Fiyatlardaki bu sıçrama, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki gemi akışını büyük ölçüde durma noktasına getirmesinin ardından geldi. Suudi Arabistan, ihracatın önemli bir bölümü Hürmüz yerine Kızıldeniz üzerinden Bab el-Mendeb Boğazı'na yönlendirilmişti; Ancak bu rotanın da hedef haline gelmesi, küresel enerji tedarikindeki kırılganlığın gözlerin önüne serdi. Uzmanlar, Bab el-Mendeb'den dünyanın her yerinde petrolün ve yıllık 1 alışveriş doları küresel deniz ticaretinin %12-15'inin geçtiğine dikkat çekiyor.
Çin'den "sağduyu"
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, Pekin'de düzenlenen basın toplantısında Kızıldeniz'deki gelişmeleri takip ettiklerini belirterek, ülkelerin ülkelerine ve güvenliklerine saygılarının ve uluslararası deniz yollarının açık ve güvenli bozulmanın önemine dikkat çekti. Lin, ilgili tarafların sağduyulu davranmaya, diyalog ve istişareyi sürdürmeye, uzatmayı sürdürmekten kaçınmaya ve Körfez bölgesinde barış ve istikrarı yeniden tesis etmeye yönelik çalışmalar başlatıldı.
Dikkat çeken bir başka ayrıntı ise, Çin'e ait iki büyük petrol tankerinin aynı gün Bab el-Mendeb Boğazı'ndan güvenli şekilde geçiş yapabilmesi olmasına rağmen Husilerin saldırılarına rağmen oldu. Uzmanlar, Çin bayraklı gemilerin Husi kontrolünde sularda kısmi bir geçiş miktarını koruduğunu değerlendiriyor.
Arka plan
Husilerin Suudi tankerlerine yönelik saldırısı, hareketin ilerleyen pazar günü Sana Uluslararası Havaalanı'na inmeye çalışan bir İran uçağının Yemen'in uluslararası düzeydeki belirli seviyeleri tarafından durdurulmasının ardından ilan edilen "göze göz" misillemesinin bir parçası olarak geldi. Bu saldırılar, Riyad ile Tahran'ın 2023'te sağlıklı normalleştirilmesinden bu yana süregelen görece sakin dönem sona erdiğine işaret ediyor.
Kaynaklar:
- Washington Post, "Kızıl Deniz'deki Husi saldırılarının ardından petrol fiyatları fırladı", 23 Temmuz 2026
- Bloomberg, "Husilerin Kızıldeniz'deki Gemi Taşımacılığına Yönelik Saldırıları Petrol Fiyatlarını Varil Başına 100 Doların Üzerine Çıkardı", 23 Temmuz 2026
- The National, "Husilerin Kızıldeniz'deki Suudi gemilerine yönelik saldırılarının ardından petrol fiyatları Mayıs ayından bu yana ilk kez 100 dolara ulaştı", 23 Temmuz 2026
- Al Jazeera, "Petrol fiyatları yükselirken, uzmanlar Husi ablukasının netleşmesi için Kızıldeniz'deki tankerleri izliyor", 24 Temmuz 2026
- Anadolu Ajansı, "Çin, Husi ambargosu ve saldırıları karşısında Kızıldeniz'de itidal çağrısında bulunuyor", 24 Temmuz 2026
- Newsweek, "Husiler Kızıldeniz Gemilerine Saldırıyor Ama Çin Gemilerinin Geçmesine İzin Veriyor", 24 Temmuz 2026
