Hürmüz ve Babülmendep'teki Riskler Petrol Taşımacılığında Maliyetleri Uçurdu: Tanker Başına 2,5 Milyon Dolar Artış
Orta Doğu'da artan güvenlik tehditleri ve bölgedeki stratejik geçiş noktalarının baskı altında kalması, petrol sevkiyat rotalarını ve maliyetleri kökten değiştirdi. Suudi Arabistan'ın Asya'ya yönelik petrol ve rafine ürün sevkiyatlarında yaşanan rota değişiklikleri, küresel navlun piyasasında büyük bir maliyet baskısı yaratıyor.
Rota Uzadı, Süre Bir Ay Arttı
Güvenlik Tehditleri: Hürmüz Boğazı ve Babülmendep'teki riskler, sevkiyatları zorunlu olarak değiştirdi. Suudi Arabistan'ın Yanbu Limanı'ndan çıkan tankerler Yemen açıklarını by-pass ederek Süveyş Kanalı ve Ümit Burnu üzerinden Asya'ya yönelmek zorunda kalıyor.
48 Güne Çıkan Yolculuk: Normal şartlarda yaklaşık 19 gün süren bu yolculuk, yeni güzergahla birlikte 48 güne kadar uzuyor ve gemiler denizde fazladan yaklaşık bir ay kalıyor.
Ek Maliyetlerin Kalemleri
Yakıt Gideri İkiye Katlandı: Afrika çevresindeki uzun rota, normalde 1,26 milyon dolar olan yakıt maliyetini 2,87 milyon dolara çıkararak tanker başına 1,61 milyon dolarlık ek yük oluşturuyor.
Süveyş Geçişi ve Toplam Fatura: Yaklaşık 1 milyon dolarlık Süveyş Kanalı geçiş masrafı da eklendiğinde, tanker başına düşen ek maliyet toplamda 2,5 milyon dolara ulaşıyor. Bu rakamlara sigorta primleri, mürettebat ve finansman giderleri dahil edilmediğinde nihai maliyetin daha da yükselebileceği öngörülüyor.
Sumed Boru Hattı Sınırlı Bir Alternatif Sunuyor
Boyut Sınırlamaları: Süveyş Kanalı'ndaki derinlik ve boyut kısıtlamaları, dev ham petrol tankerlerinin tam yüklü geçişini engelliyor. Bu nedenle büyük tankerlerin yüklerinin bir kısmını boşaltması gerekiyor.
Boru Hattı Kapasitesi: Boşaltılan petrol, Kızıldeniz ile Akdeniz'i bağlayan ve günlük 2,5 milyon varil taşıma kapasitesine sahip 320 kilometre uzunluğundaki Sumed boru hattı üzerinden aktarılabiliyor. Ancak Suudi Arabistan'ın yaklaşık 7 milyon varillik günlük ihracatı göz önüne alındığında, bu hat önemli ancak sınırlı bir alternatif oluşturuyor.
Türkiye İçin Olası Riskler
Küresel Etkiler: Türkiye doğrudan Yanbu-Asya hattı üzerinde yer almasa da; tanker arzındaki daralma, sigorta primleri ve petrol fiyatlarındaki artış küresel navlun maliyetlerini etkiliyor.
Akaryakıt Fiyatlarına Baskı: Akdeniz piyasasında artacak gemi talebi ve yükselen taşıma ile finansman giderleri, rafineri maliyetleri üzerinden doğrudan akaryakıt fiyatlarına yansıma riski taşıyor.
Hürmüz Boğazı ve Babülmendep'in aynı anda baskı altında kalması, enerji ticaretinde geçici birer rota değişikliğinden öte kalıcı bir maliyet krizine dönüşme sinyali veriyor. Piyasalar önümüzdeki süreçte geçiş güvenliğini ve alternatif hatların kullanım oranlarını yakından takip ediyor.
Kaynak: Dünya Gazetesi
