Trump'tan Seçim Vaadi: Kazanırsak Herkese 5 Bin Dolar
ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım'da yapılacak ara seçimler öncesinde seçmene doğrudan nakit ödeme vaadinde bulundu. Teksas'ın Dallas kentinde düzenlenen Cumhuriyetçi Parti kongresinde konuşan Trump, partisinin Temsilciler Meclisi ve Senato'da çoğunluğu kazanması halinde ülkedeki her yetişkin Amerikan vatandaşına 5 bin dolar ödeme yapılacağını açıkladı.
Trump Ne Dedi?
Trump, planı "Trump temettüsü" olarak adlandırarak açıklamasında şu ifadeleri kullandı: "Cumhuriyetçiler Temsilciler Meclisi'ni ve ABD Senatosu'nu, ikisini de kazanırsa, ekonomik açıdan elde ettiğimiz muazzam başarı nedeniyle, tarihte böylesini hiç yaşamadık, yaşananlar inanılmaz. Amerika Birleşik Devletleri'ndeki her yetişkin vatandaşa 5 bin dolar temettü vereceğim."
Trump, ödemeden yararlanacak vatandaşlar için tek şartın paranın ABD sınırları içinde harcanması olacağını vurgulayarak şöyle devam etti: "Kanada'ya gidip bu parayı harcamanızı istemiyoruz. Çin'e, Almanya'ya gitmenizi istemiyoruz. Parayı Amerika Birleşik Devletleri'nde harcamalısınız."
Vaadin Maliyeti Ne Kadar?
Vaadin büyüklüğü, açıklamanın ardından en çok tartışılan konulardan biri oldu. ABD'de yaklaşık 270 milyon yetişkin vatandaş bulunuyor. Associated Press ve Reuters'ın hesaplamalarına göre, her birine 5 bin dolar ödenmesi halinde programın toplam maliyetinin 1,35 trilyon doları bulması bekleniyor. ABD'nin ulusal borcunun geçen ay ilk kez 40 trilyon doları aştığı da hatırlatılıyor.
Finansman Nereden Sağlanacak?
Trump, ödemeyi nasıl finanse edeceğine dair ayrıntı vermedi; ancak bunu şirketlerin hissedarlarına yaptığı temettü ödemesine ve geçen yıl askeri personele gönderilen ek 1.776 dolarlık çeklere benzetti. Trump, finansmanın kısmen yabancı mallara uygulanan ek gümrük vergilerinden sağlanabileceğini öne sürdü.
Başkan Yardımcısı JD Vance, açıklamanın ardından yabancı şirket ve ülkelere uygulanan tarifelerden elde edilen gelirlerin yüksek olduğunu savunarak bu kaynağın "Amerikan çalışanlarına yönelik bir temettü" için kullanılabileceğini öne sürdü. Vance ayrıca ödemenin zengin Amerikalıları kapsamayabileceğine de işaret etti.
Kongre Onayı Şart mı?
Vaadin hayata geçirilebilmesi için en büyük soru işareti, yasal ve bütçesel çerçevede yatıyor. Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett, sürecin Kongre onayı gerektirebileceğini belirtti. Trump ise daha önce ortaya attığı 2 bin dolarlık tarife temettüsü fikri için Kongre onayına ihtiyaç duymadığını savunmuştu. Ödemenin takvimi, gelir kriteri olup olmayacağı ve hangi vatandaşları kapsayacağı konusunda henüz herhangi bir ayrıntı paylaşılmadı.
Siyasi Bağlam
Açıklama, kamuoyu yoklamalarında Cumhuriyetçilerin son dönemde geride kaldığı bir dönemde geldi ve seçim kampanyasının ekonomi başlığını yeniden gündemin merkezine taşıdı. Demokratlar açıklamayı "boş vaat" olarak nitelendirirken, ABD federal yasalarının seçmenlere yönelik bu tür doğrudan ödeme vaatlerine ilişkin hukuki sınırları da tartışma konusu oldu.
Trump'ın Geçmiş Vaatleri Ne Oldu?
Trump'ın 2024 seçim kampanyasındaki bazı sıra dışı vaatleri kısmen hayata geçti: Las Vegas'ta duyurduğu "bahşişten vergi yok" sözü, Temmuz 2025'te imzalanan vergi ve harcama yasasıyla, belirli koşullar altında yıllık 25 bin dolara kadar nitelikli bahşiş geliri için federal vergi indirimine dönüştü. Fazla mesai ücretlerine ilişkin benzer bir indirim de yürürlüğe girdi. Buna karşın "Sosyal Güvenlik gelirlerinden vergi alınmayacak" sözü tam olarak gerçekleşmedi ve tüp bebek tedavisinin ücretsiz hale getirilmesi vaadi de Eylül 2026 itibarıyla henüz hayata geçmedi.
Kaynak: CNN Türk, BBC/Haber Kıbrıs, Reuters/Haber Global, Associated Press, 12Punto
