Arabuluculuk Anayasa Mahkemesi Gündeminde: İki Kritik Dosya Görüşülüyor
İşçi-işveren ilişkilerinden ticari alacak uyuşmazlıklarına kadar geniş bir alanda kullanılan arabuluculuk mekanizması, Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) gündemine taşındı. AYM İkinci Bölümü'nün 3 Eylül 2026 tarihli toplantı gündemine, arabuluculuk sürecindeki hak ihlali iddialarına ilişkin iki ayrı bireysel başvuru dosyası girdi. Önemle belirtmek gerekir ki bu dosyalar henüz görüşme aşamasında olup, herhangi bir nihai karar şu ana kadar açıklanmadı. Peki bu iki başvuru tam olarak neyi konu alıyor ve arabuluculuk yoluyla uyuşmazlık çözen esnaf ve KOBİ'ler için ne anlam taşıyor? Detayları haberimizde bulabilirsiniz.
İlk Dosya: İcra Edilebilirlik Şerhi Talebinin Süre Nedeniyle Reddi
Gündemdeki ilk başvuru olan 2024/6042 sayılı dosya, arabuluculuk anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesi talebiyle açılan davanın süre nedeniyle reddedilmesi üzerine mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkin. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu uyarınca, taraflar arabuluculuk sonunda vardıkları anlaşmanın mahkeme kararı gibi icra edilebilmesi için bu şerhi talep edebiliyor; ancak bu talebin usul veya süre yönünden reddedildiği durumlarda, tarafların mahkemeye erişim hakkının ihlal edilip edilmediği tartışma konusu oluyor.
İkinci Dosya: Anlaşma Tutanağının İptali ve Gerekçeli Karar Hakkı
İkinci başvuru olan 2023/51307 sayılı dosya ise arabuluculuk anlaşma tutanağının iptali davasında hakkaniyete uygun yargılanma ve gerekçeli karar haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkin. Bu tür davalar genellikle, taraflardan birinin arabuluculuk sürecinde varılan anlaşmanın geçerliliğine itiraz etmesi ve bu itirazın mahkemece yeterince gerekçelendirilmeden karara bağlandığı iddiasıyla açılıyor.
Bu tür hukuki süreçlerle ilgilenen esnaf ve KOBİ sahipleri küçük işletme rehberi sayfamızdan genel bilgilere ulaşabilir.
Arabuluculuk Neden Esnaf İçin Bu Kadar Önemli?
2013 yılından bu yana Türkiye'de uygulanan arabuluculuk, 2019'da 7155 sayılı Kanun'la birlikte ticari alacak ve tazminat davalarında zorunlu dava şartı haline geldi. Bu düzenleme uyarınca, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması zorunlu tutuluyor. Bu da esnaf ve KOBİ'lerin tedarikçi, müşteri veya iş ortaklarıyla yaşadığı alacak uyuşmazlıklarında arabuluculuğun artık kaçınılmaz bir ilk adım olduğu anlamına geliyor.
Arabuluculuk sürecinin taraflar için en büyük avantajı, geleneksel dava sürecine kıyasla çok daha hızlı ve düşük maliyetli olması. Ancak bu hızlı sürecin bazı usul aşamalarında (icra edilebilirlik şerhi, anlaşma tutanağının geçerliliği gibi) yaşanan sorunlar, tarafları AYM'ye kadar taşıyabiliyor.
İcra Edilebilirlik Şerhi Neden Bu Kadar Kritik?
Arabuluculuk sonunda imzalanan anlaşma belgesi, ancak belirli koşullar altında doğrudan icraya konulabiliyor. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şartı aranmaksızın ilam niteliğinde sayılırken; sadece tarafların imzaladığı belgelerde, icraya konu edilebilmesi için yetkili mahkemeden ayrıca icra edilebilirlik şerhi alınması gerekiyor. Bu şerhin süre veya usul nedeniyle reddedilmesi, alacaklı tarafın (çoğu zaman esnaf veya KOBİ'nin) alacağına erişimini ciddi şekilde geciktirebiliyor — tam da AYM'nin ilk dosyada incelediği türden bir sorun.
Sonuç Ne Zaman Belli Olacak?
AYM'nin 3 Eylül 2026 tarihli toplantısında bu iki dosyanın görüşülmesi planlanıyor; ancak görüşülmesi, aynı gün karara bağlanacağı veya kararın hemen açıklanacağı anlamına gelmiyor. AYM bireysel başvuru kararları genellikle görüşmenin ardından bir süre sonra Resmî Gazete'de yayımlanıyor. Bu nedenle her iki dosyanın da nihai sonucunu takip etmek için AYM'nin resmi açıklamalarını beklemek gerekiyor.
ESNAFSESİ ÖZEL YORUMU & BÖLGE/SEKTÖR ESNAFINA ETKİLERİ
Ticari alacak davalarında zorunlu dava şartı haline gelen arabuluculuk, esnaf ve KOBİ'lerin günlük ticari hayatının artık ayrılmaz bir parçası. AYM gündemindeki bu iki dosya, arabuluculuk sürecinin sadece "hızlı ve kolay" bir çözüm olmadığını, usul hatalarının veya sürelerin kaçırılmasının ciddi hak kayıplarına yol açabileceğini hatırlatıyor. Özellikle icra edilebilirlik şerhi sürecinde yaşanan gecikmeler, alacaklı esnafın parasına ulaşmasını doğrudan geciktirebiliyor — bu da arabuluculuk sürecinin her aşamasının dikkatle takip edilmesi gerektiğine işaret ediyor.
Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk sürecini kullanan veya kullanmayı planlayan esnaf ve KOBİ sahiplerinin şu adımları değerlendirmesi faydalı olacaktır:
- Arabuluculuk anlaşma belgenizi imzalarken, mümkünse taraf vekilleri ve arabulucunun da imzasını içeren bir belge düzenleyerek ayrıca icra edilebilirlik şerhi ihtiyacını ortadan kaldırmayı değerlendirin.
- İcra edilebilirlik şerhi talebinde bulunmanız gerekiyorsa, bu talebi yasal süreler içinde ve doğru mahkemeye (sulh hukuk mahkemesi) yönelterek olası bir ret riskini azaltın.
- Arabuluculuk sürecinde anlaşmaya varmadan önce, anlaşma metninin hem arabuluculuğa hem cebri icraya elverişli olduğundan avukatınızla birlikte emin olun.
- AYM'nin bu iki dosyadaki nihai kararını takip ederek, benzer bir uyuşmazlık yaşamanız halinde emsal kararın sunduğu hukuki çerçeveden faydalanın.
Hukuki süreçler ve arabuluculuk mevzuatındaki gelişmelerin esnaf ve KOBİ'lere etkilerini takip etmek isteyenler esnaf haberleri kategorimizi düzenli olarak inceleyebilir.
Kaynak: Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm 3 Eylül 2026 Toplantı Gündemi
