Yabancı Müşteriye Vadeli Satış Yapacak İhracatçıya Devlet Desteği
EsnafSesi | Esnafın Hakkını Biliyor musun?
Bir Türk firması yurt dışına makine, ekipman veya başka bir yatırım malı satıyor.
Yabancı müşteri ise ürünü almak istiyor ancak peşin ödeme yapmak yerine uzun vadeli kredi talep ediyor.
İşte tam bu noktada ihracatçının çoğu zaman bilmediği bir destek mekanizması devreye giriyor:
Türk Eximbank'ın uyguladığı faiz ile OECD'nin belirlediği CIRR arasındaki farkın desteklenmesi.
Üstelik 2025 yılında yapılan mevzuat değişikliğiyle sistem genişletildi. Uzun vadeli alıcı kredilerinin yanı sıra belirli kısa vadeli işlemler, akreditifli işlemler ve yurt dışında üstlenilen müteahhitlik işleri kapsamında Türkiye'den tedarik edilen yatırım malları da kapsama alındı.
Buradaki önemli nokta şu:
Bu, ihracatçının hesabına doğrudan yatırılan klasik bir nakit hibe değildir.
Ama yabancı alıcıya daha uygun finansman sunulmasını sağlayarak Türk malının satışını kolaylaştıran bir mekanizmadır.
Devlet bana ne veriyor?
5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Kararın 13. maddesinde üç ayrı destek mekanizması bulunuyor:
1. CIRR faiz farkı desteği
Uygun yatırım malı ihracatına ilişkin alıcı kredilerinde, Eximbank'ın uyguladığı faiz oranı ile CIRR arasındaki farka karşılık gelen faiz giderinin tamamı destekleniyor.
CIRR, OECD düzenlemeleri kapsamında uygulanan Referans Ticari Faiz Oranıdır.
Buradaki amaç, yabancı müşterinin Türkiye'den yatırım malı alırken finansman maliyetinin daha rekabetçi hale getirilmesidir.
2. İhracat kredi sigortası tazmin desteği
Eximbank'ın ihracat kredi sigortası programlarında reasürans kapsamında oluşan belirli tazminat yüklerinin bir bölümü destekleniyor.
2026 yıllık üst limit:
98.654.268 TL
Bu rakam, Eximbank'ın ilgili destek kalemi için yıllık üst limitidir; ihracatçı şirket başına verilecek para değildir.
3. Reasüre edilemeyen tazminat desteği
Özellikle makine ve teçhizat gibi orta ve uzun vadeli sigortaya konu yatırım mallarında, Eximbank'ın yeterli reasürans bulamadığı durumlarda oluşan belirli tazminat yükünün %50'si desteklenebiliyor.
2026 yıllık üst limit:
493.271.347 TL.
4. Alıcı kredisi tazmin desteği
Yeni düzenlemeyle birlikte alıcı kredilerinde Eximbank'ın üzerinde kalan belirli risklere yönelik tazmin desteği de bulunuyor.
2026 yıllık üst limit:
1.292.800.000 TL.
Tekrar vurgulayalım:
Bu tutar bir ihracatçıya ödenecek 1,29 milyar TL değildir.
Bu, program kapsamında yıllık toplam destek üst limitidir.
Bu destek neden önemli?
Çünkü ihracatta bazen sorun ürünün fiyatı değil, müşterinin finansmana ulaşabilmesidir.
Örneğin Türkiye'deki bir makine üreticisi 5 milyon avroluk makineyi Almanya, Afrika, Orta Asya veya başka bir pazardaki müşteriye satıyor.
Müşteri:
"Makineyi almak istiyorum ama 5 milyon avroyu bugün ödeyemem. Bana 5-7 yıl vade sağlayabilir misiniz?"
diyebilir.
İşte bu durumda alıcı kredisi mekanizması devreye girebilir.
Yabancı müşteri finansmana erişirken Türk ihracatçı da satışını gerçekleştirme imkânı bulur.
Devlete gereksiz yere ne ödüyorum?
Burada klasik anlamda "gereksiz vergi ödüyorsun" şeklinde bir durum yok.
Asıl mesele şu:
İhracatçı, yabancı müşterisine finansman seçeneği sunabilecekken bunu kullanmıyorsa satışını yalnızca peşin veya kısa vadeli ödeme şartlarına bağlamak zorunda kalabilir.
Bu da özellikle yüksek bedelli makine, ekipman ve yatırım mallarında rekabet gücünü etkileyebilir.
Dolayısıyla muhasebeciye değil, aynı zamanda Eximbank yetkilisine şu sorunun sorulması gerekiyor:
"Yurt dışındaki müşterime alıcı kredisi kullandırarak satışımı finanse edebilir miyim?"
Hangi başvuruyu kaçırıyorum?
Bu desteklerde en kritik noktalardan biri, işlemin kredi kullandırılmadan veya ihracat gerçekleşmeden önce doğru şekilde yapılandırılması.
Özellikle ihracat gerçekleşmeden önce kullandırılacak avans kredilerinde, ilgili işlem için Bakanlık ön onayı gerekiyor.
Bu nedenle:
Önce krediyi kullandırıp sonra desteği aramak yerine, işlem başlamadan önce uygunluk kontrolü yapılmalı.
Ticaret Bakanlığı'nın güncel Genelgesi 20 Mayıs 2026 tarihli ve başvuru belgeleri arasında yatırım malları listesi ile faiz farkı hesaplama tabloları da bulunuyor.
Hangi süreyi kaçırırsam hakkım yanıyor?
Bu destek, klasik olarak şirketin kendi yaptığı reklam veya kira harcaması gibi bir destek değil.
Başvurunun önemli tarafı Eximbank tarafından yürütülmesi.
5973 sayılı Kararın 13. maddesi kapsamında Bakanlığa yapılacak başvuruların önemli bölümü Eximbank tarafından gerçekleştiriliyor. Örneğin ihracat kredi sigortası tazmin desteği için Eximbank'ın önceki takvim yılına ilişkin harcama ve faaliyetleri kapsayan başvurusu her yıl en geç 31 Mart'a kadar Bakanlığa yapılıyor.
Bu nedenle ihracatçının kendi açısından kritik olan süre, çoğu zaman:
Satış sözleşmesi → finansman yapısı → ön uygunluk → gerekiyorsa Bakanlık ön onayı → kredi kullandırımı → ihracat → nihai belge kontrolü
sıralamasıdır.
Özellikle ön onay gereken bir işlemde zamanlama kaçırılırsa sonradan destek kapsamına alınamama riski doğabilir.
Hangi belgeyi tutmadığım için destek alamıyorum?
İhracatçı açısından en önemli dosyalardan biri satış ve ürün dosyasıdır.
İşleme göre özellikle şu belgelerin hazır olması gerekir:
- İhracat/satış sözleşmesi
- Proforma veya ticari fatura
- Ürün listesi
- GTİP bilgileri
- FOB bedeli
- Menşe bilgileri
- Yabancı alıcı bilgileri
- Kredi sözleşmesi
- Banka ve finansman belgeleri
- Teslim ve ödeme şartları
- Gümrük beyannamesi
- İhracatın gerçekleştiğini gösteren belgeler
- Ürünün yatırım malı niteliğini gösteren belgeler
Çünkü destek kapsamında değerlendirilecek ürünlerin güncel Yatırım Malları Listesi ile uyumlu olması gerekiyor. Ticaret Bakanlığı güncel listeyi ayrıca yayımlıyor.
Özellikle makine ihracatçısı dikkat!
Bu destekten en fazla yararlanabilecek gruplardan biri yatırım malı ihraç eden firmalar.
Örneğin:
- Makine üreticileri
- Sanayi ekipmanı üreticileri
- Üretim hattı satan şirketler
- Enerji ekipmanı üreticileri
- Teknoloji ekipmanı ihracatçıları
- Yurt dışındaki müteahhitlik projelerine Türkiye'den yatırım malı tedarik eden firmalar
için finansman konusu kritik hale gelebiliyor.
2025 yılındaki mevzuat değişikliğiyle, yurt dışında üstlenilen taahhüt işleri kapsamında müteahhitlik şirketlerinin Türkiye'den tedarik edecekleri yatırım malları da kapsam içine alındı.
Avans kredisi kullanacaksanız dikkat!
Burada çok önemli bir ayrıntı var.
İskontolu işlemler dışında, ihracat gerçekleşmeden önce kullandırılacak avans kredileri için Bakanlık ön onayı gerekiyor.
Dolayısıyla:
"Müşteri siparişi verdi, hemen krediyi kullandıralım; sonrasında destek başvurusu yaparız."
şeklindeki yaklaşım riskli.
İşlem başlamadan önce Eximbank ile destek uygunluğunun kontrol edilmesi gerekiyor.
Muhasebecime hangi soruyu sormalıyım?
Bu konuda muhasebeciye yalnızca:
"Eximbank desteği var mı?"
diye sormak yeterli değil.
Şunu sorun:
"Yurt dışındaki müşterilerimize yaptığımız yatırım malı satışlarında 5973 sayılı Kararın 13. maddesi kapsamındaki Eximbank alıcı kredisi, CIRR faiz farkı veya kredi sigortası mekanizmalarından yararlanabilecek bir işlemimiz var mı?"
Ardından şu soruları sorun:
- Ürünümüz güncel Yatırım Malları Listesinde bulunuyor mu?
- Satışımız alıcı kredisi kapsamına girebilir mi?
- Yabancı müşterimiz için Eximbank finansmanı kullanılabilir mi?
- İhracat gerçekleşmeden önce Bakanlık ön onayı gerekiyor mu?
- Satış sözleşmemiz finansman şartları açısından uygun mu?
- Kredi tutarı ve ihracat bedeli arasında mevzuata uygunluk var mı?
ESNAFSORUYOR
"Bu destek doğrudan benim hesabıma mı yatıyor?"
Her destek kaleminde durum aynı değil. Madde 13'teki mekanizmanın önemli kısmı Eximbank üzerinden yürütülüyor. Bu nedenle bunu klasik "firma başına hibe" şeklinde düşünmemek gerekiyor.
"Küçük bir makine ihracatçısı da kullanabilir mi?"
Ürünün ve işlemin mevzuattaki şartları sağlaması halinde değerlendirme yapılabilir. Firmanın küçük veya büyük olmasından ziyade ürünün niteliği, ihracat işlemi, alıcı, finansman yapısı ve Eximbank kriterleri önem taşıyor.
"Her ihracata CIRR desteği var mı?"
Hayır. Destek, 5973 sayılı Kararın 13. maddesinde tanımlanan uygun yatırım malı ihracatına ilişkin alıcı kredileri ve ilgili işlem türleri için uygulanıyor.
"Devlet yabancı müşterinin kredisini mi ödüyor?"
Bunu bu şekilde ifade etmek doğru değil.
Mekanizma, belirli şartları taşıyan işlemlerde Eximbank'ın uyguladığı faiz ile CIRR arasındaki farkın desteklenmesine ve belirli kredi/sigorta risklerinin desteklenmesine dayanıyor.
"2026'da 1,29 milyar TL destek var. Ben de alabilir miyim?"
Hayır, bu rakam firma başına limit değildir.
2026 yılı için alıcı kredisi tazmin giderlerinde toplam üst limit 1.292.800.000 TL olarak belirlenmiştir.
ESNAFIN / İHRACATÇININ KONTROL LİSTESİ
Yüksek bedelli bir ihracat yapıyorsanız:
☐ Ürünüm yatırım malı mı?
☐ Güncel Yatırım Malları Listesinde yer alıyor mu?
☐ Yabancı müşterim finansman talep ediyor mu?
☐ Alıcı kredisi kullanılabilir mi?
☐ Eximbank ile işlem öncesinde görüştüm mü?
☐ Gerekli ön onay var mı?
☐ Satış sözleşmesi finansman şartlarını içeriyor mu?
☐ GTİP ve ürün listesi doğru mu?
☐ FOB bedeli ve kredi tutarı uyumlu mu?
☐ İhracat sonrası tüm belgeleri dosyaladım mı?
SONUÇ
İhracatta bazen müşteriyi kaybettiren şey ürünün fiyatı değil, müşteriye sunulan ödeme koşullarıdır.
Özellikle makine, ekipman ve yatırım mallarında yabancı müşteri uzun vadeli finansman istediğinde, ihracatçının yalnızca kendi bankasının sunduğu krediye bakması gerekmiyor.
Türk Eximbank'ın alıcı kredisi mekanizmaları ve 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Kararın 13. maddesi kapsamında destek seçenekleri bulunuyor.
2026 yılında bu kapsamda:
- İhracat kredi sigortası reasüre edilen risklerin tazmin gideri için 98.654.268 TL,
- Reasüre edilemeyen tazminat giderleri için 493.271.347 TL,
- Alıcı kredisi tazmin giderleri için 1.292.800.000 TL
yıllık üst limitleri bulunuyor.
Ancak bunların ihracatçı başına hibe tutarı olmadığını özellikle belirtmek gerekiyor.
Bu desteklerde en önemli konu ise:
İhracatı yaptıktan sonra destek aramak değil, satış sözleşmesini ve finansmanı ihracattan önce doğru kurmak.
Yasal Dayanak
5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar – Madde 13
Eximbank’ın Uyguladığı Faiz Oranı ile CIRR Arasındaki Farkın Desteklenmesi ve Eximbank İhracat Kredi Sigortası Tazmin Desteği ile Alıcı Kredisi Tazmin Desteğine İlişkin Genelge – 20 Mayıs 2026
Ticaret Bakanlığı – 2026 İhracatın Finansmanı Destek Üst Limitleri
