İspanya'nın Serbest Çalışanlar Özel Rejimi'ne (RETA) kayıtlı esnaf sayısı, tarihi bir rekor kırarak 3,4 milyonu aştı. Ancak bu rakamın arkasında farklı bir tablo var: Haziran 2025 ile Haziran 2026 arasında, ticaretle uğraşan esnaf sayısı 10.454 kişi azalarak 652.319'a geriledi. Günlük bazda bu, yaklaşık 29 mahalle dükkânının her gün kapandığı anlamına geliyor.
Neden mahalle esnafı özellikle vuruluyor?
Küçük dükkânlar; sürekli artan işletme giderleri, giderek yükselen ticari kira bedelleri, kuşak değişimi (dükkânı devralacak genç bulamama) sorunu ve büyük dijital platformlardan gelen artan rekabetle karşı karşıya. İspanya'nın serbest çalışanlar birliği UATAE'nin Genel Sekreteri María José Landaburu, esnafın "sessizce bir savaş kaybettiğini" belirtiyor — çalışma isteksizliğinden değil, dev dijital platformlara, imkânsız kira bedellerine ve büyük operatörler için tasarlanmış kurallara karşı rekabet etmenin binlerce esnafı oyun dışı bıraktığından.
Hangi bölgeler en çok etkileniyor, hangileri direniyor?
Esnaf ticaretinde en fazla profesyonele sahip bölge, 126.725 kişiyle Endülüs. Onu 104.403 ile Katalonya, 78.623 ile Valensiya ve 74.561 ile Madrid izliyor — bu dört bölge, İspanya'daki tüm ticaret esnafının yarısından fazlasını barındırıyor. Galiçya, Bask Bölgesi, Kastilya ve Leon, Kastilya-La Mancha, Kanarya Adaları ve Murcia'da da küçük esnaf, krize rağmen yerel ekonomi ve kırsal yaşam için hâlâ vazgeçilmez bir unsur olmayı sürdürüyor.
Bir dükkânın kapanması neden önemli?
Landaburu, bir dükkânın kapanmasının yalnızca sahibini etkilemediğini vurguluyor: her kapanış bir mahalle buluşma noktasının kaybı, bölgede daha az ekonomik hareketlilik ve sakinler için azalan hizmet anlamına geliyor. Geleneksel dükkânlar aynı zamanda güvenlik sağlıyor, sokakları gün boyu canlı tutuyor ve yakın çevre tüketimini destekliyor — bu, yalnızca satış rakamlarının çok ötesinde bir katkı. Landaburu şu çarpıcı yorumu yapıyor: "İstihdam rekorları kutlarken binlerce dükkânın kaybolmasını normal karşılayamayız; daha fazla sigortalı ama daha az mahalle dükkânı olan bir ülke, sokaklarında ve köylerinde boşluklar bırakan bir ülkedir."
Sektörün talepleri
UATAE, yerel ticareti güçlendirmek için hükümet, bölgesel yönetimler ve belediyeler arasında iş birliğine dayanan ulusal bir eylem planı çağrısında bulunuyor. Talepler arasında adil rekabeti sağlayacak ticari düzenleme revizyonu, artan ticari kiralara yönelik destekler, küçük işletmelere uygun dijitalleşme programları, idari sadeleştirme ve kuşak devrini kolaylaştıracak önlemler yer alıyor. Örgüt ayrıca belediye pazarları, kırsal ticaret, seyyar satıcılık ve zanaat faaliyetlerine özel destek talep ediyor.
(Kaynak: Pymes y Autónomos, UATAE — 9-10 Temmuz 2026)
