Ukrayna'nın AB Yolunda Sırbistan Çıkmazı: Coğrafi Denge ve Çifte Standart Tartışması
Avrupa Birliği (AB) genişleme sürecinde yeni bir diplomatik eşik atlanırken, Ukrayna ve Moldova'nın kaydettiği ilerlemeler Batı Balkanlar ile ilgili yeni bir denge ve kriz tartışmasını beraberinde getirdi. Sırbistan'ın durma noktasına gelen üyelik sürecinin Ukrayna'nın hamleleriyle aynı zemine çekilme riski, Brüksel'de yeni bir cephe açmış durumda.
Macaristan'daki Siyasi Deprem ve Ukrayna'nın İlerlemesi
Ukrayna'nın, Moldova ile birlikte müzakere süreçlerinde yavaş da olsa adım atabilmesi, nisan ayında Viktor Orbán'ın seçimlerde yaşadığı ağır yenilginin ardından mümkün olabildi.
Macaristan'ın yeni başbakanı Péter Magyar, Transkarpatya'daki Macar azınlığın hakları konusunda Kiev ile ikili sorunları çözmek için kolları sıvarken; hukukun üstünlüğü ve dış politika kümelerinin açılmasına da yeşil ışık yaktı.
Ancak Budapeşte, altı kümenin tamamının aynı anda açılması yönündeki aceleci baskılara direniyor. Orbán dönemindeki uzun soluklu Ukrayna karşıtı propagandanın iç kamuoyunda yaratacağı tahribatı önlemek adına daha kademeli bir strateji izleniyor.
Sırbistan'ın Donmuş Süreci ve "Batı Balkanların Dostları"
Ukrayna'nın bu ivmesi, Batı Balkanlar'ın genişleme sürecinde arka planda kaldığını düşünen ve özellikle Sırbistan'ın bloğa katılımını savunan ülkeleri harekete geçirdi. Aralık 2021'den bu yana üyelik müzakereleri tamamen tıkalı olan Sırbistan'la Küme 3'ün açılması Avrupa Komisyonu tarafından masaya yatırılsa da, 8 üye ülke bu adıma sert bir şekilde karşı çıkıyor.
Karşı Çıkanların Argümanı: Sırbistan'ın hukukun üstünlüğü alanındaki sicilinin AB standartlarının oldukça gerisinde olması ve Moskova ile ilişkilerini sürdürerek Rusya'ya yönelik yaptırımlara uyum sağlamaması gösteriliyor.
Destekçi Cephe ("Batı Balkanların Dostları"): Fransa, İspanya, İtalya, Yunanistan, Slovakya, Avusturya, Çekya, Hırvatistan ve Slovenya'dan oluşan grup, Sırbistan'ın iç reformlarda önemli mesafe katettiğini savunarak sürecin ilerletilmesini talep ediyor.
Diplomatik Gerilim ve Çifte Standart Endişesi
Bölgenin en kalabalık nüfusuna ve en büyük ekonomisine sahip olan Sırbistan, hükümet üzerinde kendi kamuoyuna sürecin neden kilitlendiğini açıklama baskısı yaratıyor. "Batı Balkanların Dostları" grubundaki ülkelerin çoğu (Hırvatistan istisnai bir tutum sergilese de), jeopolitik hesapların Ukrayna ile Sırbistan arasında açık bir çifte standart yarattığını savunuyor.
Euronews'e konuşan üst düzey bir AB diplomatı durumu şu sözlerle özetliyor:
"Batı Balkanların Dostları'nın Ukrayna ve Moldova'nın üyelik sürecini Sırbistan için Küme 3'ün açılmasıyla bağlantılandırmasından endişe ediliyor. Bir cephede ilerlemek, başka bir cephede de kaçınılmaz olarak ilerleme baskısı yaratıyor."
Üye devletler, dosyalar arasındaki bağlar arttıkça tablonun içinden çıkılamaz bir hâle geldiğinin ve genişlemenin en çok siyasetin gölgesinden uzaklaşıp teknik temelde yürüdüğünde başarıya ulaştığının farkında. Her ne kadar geçmişte Budapeşte bu iki dosyayı dolaylı olarak birbirine bağlıyor gibi görünse de, Ukrayna meselesi o dönem çok daha sert ve ideolojik bir boyuttaydı. Ancak Macaristan'ın pozisyon değiştirmesiyle bu eşleştirme masaya geri döndü.
Komisyon her ne kadar coğrafi bir dengenin gözetilmesi gerektiğini vurgulasa da, Sırbistan'ın iç reformlardaki yetersizliği süreci zorlaştırıyor. Yıl sonuna kadar Ukrayna ve Moldova'nın tüm müzakere kümelerini açması yönündeki baskılar yoğunlaştıkça, Brüksel koridorlarında "eşit muamele" seslerinin daha da gür çıkması kaçınılmaz görünüyor.
Kaynak: euronews
