Merhaba sevgili okurlarım,
Önceki yazımda somut önerilerimi paylaşmıştım. Bugün ise şu soruyu soruyorum: Bu meseleyi bizden önce çözmüş, ya da çözmeye çalışmış ülkeler var mı? Var. Ve onların yaptıklarına bakmak, bizim için hem umut verici hem de öğretici.
Almanya: "Duales System" — Çifte Eğitim Modeli
Almanya'da bir genç bir meslek öğrenmek istediğinde, haftanın bir kısmını okulda teoriyle, diğer kısmını ise gerçek bir işletmede, ücretli olarak pratikle geçiriyor. Bu sistemde işletme, çırağa maaş ödüyor; ama devlet de o işletmeye eğitim maliyetlerinin bir kısmını karşılayacak teşvikler sunuyor. En önemlisi: bu sistemden mezun olan bir genç, elinde hem diploma hem de gerçek iş tecrübesi ile çıkıyor.
Bizim ülkemizde de çıraklık eğitim merkezleri var, ama işletme ile devlet arasındaki bu dengeli maliyet paylaşımı henüz aynı olgunlukta değil.
İsviçre: Mesleki Eğitime Toplumsal Saygı
İsviçre'de bir genç, üniversiteye gitmek yerine bir meslek öğrenmeyi seçtiğinde bu "ikinci sınıf bir tercih" olarak görülmüyor. Aksine, ülkenin ekonomik gücünün büyük bölümü, iyi yetişmiş zanaatkârlara dayanıyor. Bu da bize, yönetmelikten önce zihniyet değişiminin gerekliliğini gösteriyor.
Japonya: Ustanın Statüsü ve "Monozukuri" Kültürü
Japonya'da "monozukuri" denilen bir kavram var: bir şeyi elle, özenle, ustalıkla üretme kültürü. Ustalar orada toplumun saygın bireyleri arasında görülüyor, bazı zanaatkârlar devlet tarafından "yaşayan ulusal hazine" ilan ediliyor. Bu, bizim geçmişimizde de vardı aslında — ama bugün o saygıyı yeniden inşa etmemiz gerekiyor.
Güney Kore: Teknoloji ile Zanaatın Birleşmesi
Güney Kore, meslek liselerini teknoloji şirketleriyle doğrudan ortak çalışacak şekilde yapılandırdı. Bir öğrenci kaynakçılık öğrenirken aynı zamanda robotik kaynak sistemlerini de tanıyor. Bu bize gösteriyor ki, gelenek ile teknoloji birbirinin düşmanı değil, aksine birbirini tamamlayan iki unsur olabilir.
Peki biz bu örneklerden ne çıkarmalıyız?
Birincisi: Maliyet paylaşımı olmadan hiçbir sistem sürdürülebilir olmuyor. Almanya modeli bunu açıkça gösteriyor.
İkincisi: Yönetmelik tek başına yetmez, toplumsal saygı da yeniden kazanılmalı. İsviçre ve Japonya bunun kanıtı.
Üçüncüsü: Teknoloji, geleneksel zanaatın düşmanı değil, onun geleceğe taşınma aracı. Güney Kore bunu gösteriyor.
Bizim de kendi kültürümüze, kendi esnaf yapımıza uygun bir model kurmamız mümkün. Yabancı sistemleri birebir kopyalamak değil, oradan aldığımız dersleri kendi "eti senin, kemiği benim" geleneğimizle harmanlamak gerekiyor.
Çünkü bu topraklarda zaten güçlü bir temel var. Eksik olan, o temeli bugünün şartlarına göre yeniden inşa edecek irade.
Bir sonraki yazımda, bütün bu serinin özetini çıkaracağım ve okurlarımdan, esnaf kardeşlerimden bu konuda ne beklediğimi anlatacağım.