Washington - Amerika Birleşik resimleri, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 60 ticaret arkadaşına yönelik %10 ile %12,5 arasında yeni gümrük tarifelerini koydu. Gerekçe olarak "zorla işçilikle üretilen malların ithalatına karşı yeterli önlemlerin alınması" test edilmiştir.
Ne oldu?
Beyaz Saray'ın açıklamasına göre, ABD Ticaret Temsilcisi'nin (USTR) yürüttüğü 1974 tarihli Ticaret sözleşmesinin 301. bölümü kapsamındaki soruşturmalar, hedeflenen 60 ekonominin zorla çalıştırılmasıyla üretilen ithalatını yasaklamada veya bu koruma etkin şekilde yetersiz tutulmasıyla dağıtıldı. Yeni tarifeler, Başkan Donald Trump'ın küresel çapta uygulandığı ve 150 günlük süre boyunca sürekli olarak geçici %10'luk gümrük vergisinin yerini aldı.
Yeni düzenleme, ABD'nin toplam ithalatının %99,4'ünü oluşturan ticaret hacmini kapsıyor. Listede Çin, Avrupa Birliği, Türkiye, Avustralya, Brezilya, İsrail, Rusya, Suudi Arabistan, Hindistan, Kanada, Katar ve Birleşik Krallık gibi pek çok büyük ekonomi yer alıyor. Kanada ve Meksika'dan USMCA kapsamında gelen ürünler ile altı Orta Amerika ve Karayip'te saklanan CAFTA-DR kapsamında gelen tekstil ürünleri bu tarifelerden muaf tutuldu. USTR ayrıca halka açık olan muafiyet listesinin 471 kalemini genişletti; Bu yetenek ABD'de yeterli miktarda üretilemeyen hammaddeler ve tedarik zinciri açısından kritik ürünler tarifelerinden ayrı tutuldu.
ABD'nin gerekçesi ve tepkiler
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, ülkenin yaklaşık bir asırdır zorlu çalışmayla üretilen ürünlere yönelik ithalat yasağını sıkı bir şekilde uygulandığını, ticaret ortaklarının da benzer bir adım atmasının zamanının geldiğini savundu.
Karara sert tepki veren taraflardan biri Avrupa Birliği oldu. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Manila'da düzenlenen ASEAN toplantıları sırasında Reuters'a yaptığı açıklamada, birliğin çalışma koşullarının ABD ile karşı ödemelerin oldukça iyi olduğunu, dolayısıyla suçlamanın gerçek bir temele dayanmadığını ifade etti. Avustralya'da da benzer iddialar reddedildi.
Gözlemciler, tarifelerin resmi sağlığının insan haklarının kapsamlı olmasına karşılık, ABD yönetiminin ülke içi üretimi artırması ve ithalata aktarma azaltma yönündeki daha geniş ticaret stratejisinin bir parçası olduğunu değerlendiriyor.
Süreç nasıldı?
ABD Yüksek Mahkemesi, Şubat 2026'da verdiği bir kararla, Trump yönetiminin acil durum yetkilerine (IEEPA) dayalı olarak uygulanan geniş aralıklardaki tarifelerin anayasaya aykırı olarak hükmetmişti. Bu kararın ardından yönetim, tarife silahını yeniden devralmak için Ticaret yasasının 301. bölümünü ana araç olarak kullanmaya yöneldi. Yeni tarifeler bu sürecin sonucu olarak 24 Temmuz 2026'da kişisel olarak girdi; ithalatçılara transit halindeki mallarını değerlendirmeleri için 28 Temmuz 2026'ya kadar bir geçiş süresi tanındı.
Türk esnafı ve ihracatçısını nasıl etkiler?
Türkiye'nin listesinde yer alan büyük ekonomiler arasında yer alıyor, ABD'ye mal satan Türk ihracatçıları ve dolaylı olarak tedarik zincirinde yer alan küçük ve orta değişiklik işletmeleri doğrudan ilgileniyor. Yeni tarife oranlarının ürün dağılımına göre nasıl uygulanacağı ve hangi kalemlerin muafiyet listesi girmeyeceği, önümüzdeki günlerde ihracatçılar için kritik önem taşıyacak.
Kaynaklar:
- NBC News, "ABD, 60 ticaret ortağına %10 ila %12,5 arasında yeni gümrük vergileri uyguluyor", 24 Temmuz 2026
- NPR, "Yeni gümrük vergileriyle karşı karşıya kalan ABD müttefikleri, Trump'ın zorunlu çalışma iddialarına itiraz ediyor", 24 Temmuz 2026
- Reuters (Yahoo Finance üzerinden), "ABD, Trump'ın ticaret gündemini yeniden şekillendirmesiyle 60 ortağına yeni gümrük vergileri getirdi", 23 Temmuz 2026
- Washington Post, "Trump, zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünleri satın aldığını söylediği ülkelere yeni gümrük vergileri uygulayacağını duyurdu", 24 Temmuz 2026
- Supply Chain Dive, "ABD, küresel gümrük vergileri sona ermeden önce zorunlu çalıştırmaya gümrük vergisi uyguluyor", 23 Temmuz 2026
- ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), Resmi Bilgi Notu, 2026
