Özbekistan'ın "Katma Değer" Devrimi: Hammadde Satışından Üretim Merkezine Dönüşüm

Denize kıyısı olmayan bir ülke olan Özbekistan, ekonomik büyüme modelini kökten değiştiriyor. Artık sadece hammadde üretmekle yetinmeyen Özbekistan, tarım ürünleri ve madenleri ülke sınırları içerisinde işleyerek elde edilen geliri katlamayı hedefliyor.

10 Milyar Dolarlık Gıda ve Tarım Hamlesi

Ülkenin yıllık 24 milyon tonluk meyve ve sebze üretimi, artık sadece miktar olarak değil, "ekonomik değer" olarak görülüyor. Tarım Bakanı Ibrokhim Abdurakhmonov, üretimin tek başına gıda güvenliği sağlamadığını, her kaynağın ekonomik bir getiriye dönüşmesi gerektiğini vurguluyor.

Bu vizyon doğrultusunda Özbekistan:

• 2030 Hedefi: İşlenmiş gıda ürünlerinden elde edilen geliri 2030 yılına kadar 10 milyar dolara çıkarmayı planlıyor.

• Küresel Standartlar: Ürünlerin dünya pazarlarına girişi için helal, organik, ISO ve GLOBALG.A.P. gibi uluslararası sertifikasyon süreçlerine hız verdi.

• Teknolojik Dönüşüm: Ambalajlama, konserveleme ve şişeleme gibi işleme teknolojilerine yatırım yaparak ürünleri daha yüksek fiyatlarla satmayı hedefliyor.

Metallerde Değer Zincirinde Yükseliş

Özbekistan, madencilikte de "kritik hammadde tedarikçisi" rolünden "yüksek değerli ürün üreticisi" rolüne geçiyor. 2024 yılında kurulan Teknolojik Metaller Kompleksi (TMK), 4,2 milyar dolar değerinde 100'den fazla projeyi yönetiyor.

• Çelik Yerlileştirme: Sac çelik üretimini yerlileştirerek ithalata olan bağımlılığı azaltmayı ve yıllık 880 bin ton üretimle ihracat kapasitesini artırmayı hedefliyor.

• Fiyat Farkı Faktörü: Uzmetkombinat Genel Müdürü Bahodir Abdullayev, standart inşaat demiri ile yüksek alaşımlı çelik arasındaki fiyat uçurumuna dikkat çekerek; bir ürünün işlenmesinin ton başına geliri 600 dolardan 6.000 dolara kadar çıkarabildiğini belirtiyor.

• Bakırda Kâr Artışı: Almalyk Madencilik Kompleksi ise bakır işleme anlaşmalarıyla şirket kârını iki ila üç katına çıkarmayı öngörüyor.

Altyapı ve Güven Faktörü

Ülkenin bu hedeflere ulaşması, sadece teknolojiye değil, aynı zamanda uluslararası yatırımcıların güvenini kazanmaya da bağlı. Moody's'in kredi notunu Ba3'ten Ba2'ye yükseltmesi, bu konuda önemli bir sinyal olarak görülüyor.

Asya Kalkınma Bankası (ADB) Ülke Direktörü Kanokpan Lao-Araya'ya göre, yatırımcılar için en kritik unsurlar; hukuki çerçeve, siyasi istikrar ve nitelikli iş gücüdür. Bu süreçte Gamma Meccanica gibi uluslararası firmalar, ülkedeki hidroponik tarım ve yalıtım teknolojileri gibi alanlarda ortaklıklarını sürdürüyor.

Kaynak: euronews